Axtar
az|рус|eng
Qanunvericilik

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının
7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400 nömrəli
qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

(Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının
27 yanvar 2017-ci il tarixli
1717050000004800 nömrəli qərarı ilə
təsdiq edilmiş əlavə və dəyişikliklərlə)

                                                    Əlavə - 2


Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi

Q A Y D A L A R I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Qaydaları” (bundan sonra – Qaydalar) “2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri”nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 2257 nömrəli Sərəncamının 2.3-cü bəndinin icrası məqsədi ilə hazırlanmışdır.

1.2. Bu Qaydaların hazırlanmasında məqsəd Vergilər Nazirliyinin apardığı vergi siyasətinin strateji məqsədlərinin həyata keçirilməsinə nail olmaq, vergi inzibatçılığını təkmilləşdirmək, mütərəqqi informasiya texnologiyalarının tətbiqi yolu ilə səyyar vergi yoxlamasının səmərəliliyini yüksəltməkdən ibarətdir.

1.3. Bu Qaydalarda istifadə edilən anlayışlar Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra – Vergi Məcəlləsi) və onun əsasında qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlar ilə tənzimlənən vergi nəzarəti ilə bağlı münasibətlərin hüdudlarında tətbiq olunur.

1.4. Bu Qaydaların əsasında və ya onun icrası məqsədi ilə qəbul edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin və vergi qanunvericiliyi ilə bağlı digər normativ hüquqi aktların müddəalarına zidd olmamalıdır.

1.5. Elektron audit Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Kollegiyasının 7 sentyabr 2016-cı il tarixli 1617050000011400  nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron auditin keçirilməsi” Qaydalarına uyğun olaraq aparılır.

1.6.  Yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydə alınmadan aparılan səyyar vergi yoxlamalarının hüquqi nəticəsi yoxdur. Bu cür yoxlamaların gedişində aşkar edilmiş sahibkarlıq fəaliyyətinə dair məcburi tələblər müəyyən edən Azərbaycan Respublikası qanunlarının və onlara uyğun qəbul olunmuş digər normativ hüquqi aktların pozulması faktları ilə bağlı məsuliyyət tədbirləri tətbiq edilə bilməz.

 

2. Əsas anlayışlar

 

2.0. Bu Qaydalarda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

2.0.1. Avtomatlaşdırılmış Vergi İnformasiya Sistemi (bundan sonra AVİS) – vahid məlumat bazasının və tətbiqi proqram təminatının çalışdığı mərkəzi serverlərdən, istifadəçilərin və  vergi ödəyicilərinin mərkəzi serverlərə bağlanaraq işləməsini təmin edən şəbəkə avadanlıqlarından ibarət iri proqram-texniki kompleksi olmaqla mərkəzi bazada toplanmış məlumatları emal edərək müxtəlif hesabatların alınmasına, təhlillərin aparılmasına imkan verən sistemdir;

2.0.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma – səyyar vergi yoxlamasının səmərəli aparılmasını və onun həyata keçirilməsi üçün zəruri olan hərəkətlərin ardıcıllığı.

 

3. Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları

 

3.0. Bu Qaydalarla tənzimlənən münasibətlərin iştirakçıları aşağıdakılardır:

3.0.1. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisi hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər və (və ya) onların səlahiyyətli nümayəndələri;

3.0.2. Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq vergi agenti hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər;

3.0.3.Yoxlayıcı;

3.0.4. Ekspertlər, mütəxəssislər, tərcüməçilər və müşahidəçilər.

 

4. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların vəzifələri

 

4.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı vəzifələri vardır:

4.0.1. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının, Vergi Məcəlləsinin, “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 fevral 2011-ci il tarixli 383 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrinin forması və aparılması qaydası haqqında Əsasnamə”nin, digər əlaqəli normativ hüquqi aktların və bu Qaydaların tələblərinə ciddi riayət etmək;

4.0.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanlarının vəzifələrini öz səlahiyyətləri daxilində yerinə yetirmək;

4.0.3. Vergi ödəyicilərinə, onların nümayəndələrinə və vergi münasibətlərinin digər iştirakçılarına diqqət və nəzakətlə yanaşmaq;

4.0.4. Vergi ödəyicilərinin yazılı müraciətlərinə baxmaq, onları cavablandırmaq;

4.0.5. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun təhlillər və ümumiləşdirmələr aparmaq, analitik materiallar hazırlamaq, müvafiq sahə üzrə tədqiqatlar aparmaq və təkliflər vermək.

 

5. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların hüquqları

 

5.0. Səyyar vergi yoxlamasını keçirən yoxlayıcıların aşağıdakı hüquqları vardır:

5.0.1.Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada səyyar vergi yoxlamaları və operativ vergi nəzarəti tədbirlərini keçirmək;

5.0.2. Vergi ödəyicilərinin maliyyə sənədlərini, mühasibat kitablarını, hesabatları, smetaları, nağd vəsaitləri, qiymətli kağızları və başqa qiymətliləri, bəyannamələri və vergilərin hesablanması və ödənilməsi ilə bağlı olan digər sənədləri, habelə mühasibat uçotu elektron formatda aparıldığı halda elektron səyyar vergi yoxlamaları məqsədləri üçün vergi ödəyicisinin və onun filiallarının elektron daşıyıcılarındakı məlumatlarının verilməsini, həmin məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasını tələb etməklə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlamaq;

5.0.3. Yoxlamaların keçirilməsi zamanı yoxlamaya aid olan məsələlərlə bağlı vergi ödəyicilərindən və ya onların vəzifəli şəxslərindən izahatlar, arayışlar, şifahi və yazılı məlumatlar almaq;

5.0.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq məqsədi ilə onun barəsində məlumatların əldə edilməsi üçün səyyar vergi yoxlamasının ilkin araşdırmasını həyata keçirmək;

5.0.5. Vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarına (ərazilərinə) (yaşayış sahələri istisna olmaqla) qanunvericiliklə müəyyən olunmuş hallarda və qaydada daxil olmaq və baxış keçirmək;

5.0.6. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləri və nümunə kimi əşyaları götürmək, əmlakın və pul vəsaitlərinin, xammal və sərvətlərin inventarizasiyasını aparmaq;

5.0.7. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bazar qiymətləri barədə məlumat bazasından və mənbəyi bəlli digər məlumatlardan istifadə etməklə vergilərin hesablanması üçün tədbirlər görmək;

5.0.8. Vergi qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada əlaqəli məlumatlara əsasən vergitutma obyektlərini müəyyən etmək;

5.0.9. Vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınan və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar almaq;

5.0.10. Qanunla müəyyən edilmiş qaydada vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı vergi ödəyicilərinə maliyyə sanksiyaları və inzibati cərimələr tətbiq etmək və ya cinayət xarakterli materialların aidiyyəti üzrə göndərilməsi üçün təkliflər vermək;

5.0.11. Vergi nəzarətini həyata keçirmək məqsədi ilə mütəxəssislərin, ekspertlərin, tərcüməçilərin və müşahidəçilərin dəvət edilməsi üçün Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görmək;

5.0.12. Vergi ödəyicilərindən vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarının aradan qaldırılmasını tələb etmək;

5.0.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri məlumatların əldə edilməsi məqsədi ilə aidiyyəti üzrə sorğular vermək;

5.0.14. Üçüncü şəxslərdən əldə edilən və ya digər mənbəyi bəlli olan məlumatlar əsasında vergi ödəyicilərinin vergi öhdəliklərinin müəyyən edilməsi məqsədilə onlardan yazılı izahatlar almaq;

5.0.14-1. səyyar vergi yoxlamaları zamanı əsas məqsədi vergi üstünlüyü əldə etmək olan vergidən yayınma sxemi aşkar etdikdə faktiki iqtisadi göstərici əsas götürülməklə vergilərin, fazirlərin, maliyyə sanksiyalarının və inzibati cərimələrin hesablanması üçün tədbirlər görmək;

5.0.15. Fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.

 

6. Səyyar vergi yoxlamasının formaları və onun təşkili prinsipləri

 

6.1. Səyyar vergi yoxlaması növbəti və növbədənkənar ola bilər.

6.2. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38-ci maddəsinin müddəalarına müvafiq olaraq bu Qaydaların 13-cü hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla vergi orqanının qərarına əsasən həyata keçirilir.

6.3. Səyyar vergi yoxlaması yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.

6.4. Növbəti səyyar vergi yoxlaması təqvim ili ərzində bir dəfədən çox olmayaraq keçirilir.

6.5. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda təyin edilir.

6.6. Vergi orqanı tərəfindən yoxlanılmış vergi dövrü üçün səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla qadağandır.

6.7. Səyyar vergi yoxlaması Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən müddətlərə uyğun olaraq həyata keçirilir.

6.8. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərar yalnız yuxarı vergi orqanı və məhkəmə tərəfindən ləğv edilə bilər.

6.9. Səyyar vergi yoxlaması vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektində (obyektində), təsərrüfat subyekti (obyekti) olmadığı halda isə vergi orqanının müəyyən etdiyi yerdə həyata keçirilir.

 

7. Səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilən dövr

 

7.1. Vergi bəyannamələrinin vergi orqanına təqdim edilmə müddəti bitmədiyi halda (“Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında” Qərar (Əlavə 2) çıxarılan tarixədək həmin dövr üzrə müvafiq bəyannamələrin vergi orqanına təqdim edildiyi və vergi ödəyicisinin həmin dövrün yoxlama ilə əhatə olunması barədə müraciəti olduğu hallar istisna olmaqla) həmin dövrün səyyar vergi yoxlaması ilə əhatə edilməsi yolverilməzdir.

7.2. Vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, yoxlama ilə vergi ödəyicisinin sonuncu hesabat dövrünədək olan fəaliyyəti əhatə edilməlidir.

7.3. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı vergi növlərinə görə Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən dövr üzrə fəaliyyət dövrlərini əhatə etməlidir:

7.3.1. mənfəət, gəlir, əmlak, yol və torpaq vergiləri üzrə vergi ödəyicisinin son 3 təqvim ilindən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.2. digər vergilər üzrə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi il də daxil olmaqla vergi ödəyicisinin son 3 ildən çox olmayan fəaliyyətini;

7.3.3. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə müvafiq qərarında göstərilən dövr üzrə vergi ödəyicisinin fəaliyyətini.

7.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı yoxlanılan dövrün və yoxlayıcının dəyişdirilməsi zərurəti yarandığı halda vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərara əlavələr (dəyişikliklər) “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə qərara əlavələr (dəyişikliklər) edilməsi haqqında Qərar” ilə (Əlavə 4) edilə bilər.

7.5. Yoxlanılan dövrün dəyişdirilməsi zamanı bu Qaydaların 7.3-cü bəndinin tələblərinə riayət edilməlidir.

7.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda, vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) müvafiq qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarda qeyd edilmiş vergi yoxlamasına əsas verən maddədə dəyişiklik edilə bilər.

7.7. Əlavə dəyər vergisi üzrə yoxlama ilə əhatə olunan dövr müəyyən edilərkən Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsinin tələbləri nərəzə alınmalıdır.

 

                                                    8. Müddətlərin müəyyən edilməsi                          

 

8.1. Bu Qaydalarda müddətlərin müəyyən edilməsi Vergi Məcəlləsi və Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə tənzimlənir.

8.2. Yarım illə hesablanan müddət altı aya, rüblə hesablanan müddət üç aya bərabərdir.

8.3. Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən hər hansı müddətin axımı onun hesablanmasını şərtləndirən hüquqi hərəkətin və ya faktiki hadisənin həyata keçirildiyi sonrakı gündən başlanır.

8.4. Bu Qaydalarda nəzərdə tutulan hər hansı müddət qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, həmin müddət onun ardınca gələn ən yaxın növbəti iş gününə keçir.

8.5. Bu Qaydalarda göstərilən hər hansı müddət göstərilən dövrün sonuncu gününün axırında və ya aşağıdakı vaxtlarda qurtarır:

8.5.1. illərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu ilinin müvafiq ayında və günündə;

8.5.2. aylarla hesablanan müddət müddətin sonuncu ayının müvafiq günündə;

8.5.3. həftələrlə hesablanan müddət müddətin sonuncu həftəsinin müvafiq günündə;

8.5.4. günlərlə hesablanan müddət müddətin sonuncu gününün başa çatması ilə bir vaxtda.

8.6. Əgər müddətin sonuncu günü qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, onun ardınca gələn sonrakı iş günü müddətin qurtardığı gün sayılır.

8.7. Yarım ayla müəyyənləşdirilmiş müddət günlərlə hesablanan müddət kimi qiymətləndirilir və on beş günə bərabər sayılır.

8.8. Əgər müddət bir və ya bir neçə aydan və ayın yarısından ibarətdirsə, on beş gün axırda hesablanmalıdır.

8.9. Müddət uzadıldıqda yeni müddət bitmiş müddətin sonundan, yəni növbəti gündən hesablanır.

8.10. Ayın birinci günü ayın başlanğıcı, on beşinci günü ayın ortası, sonuncu günü isə ayın axırı sayılır.

8.11. Səyyar vergi yoxlaması 30 gündən artıq davam edə bilməz.

8.12. Müstəsna hallarda, yəni səyyar vergi yoxlamasının başa çatdırılması mümkün olmadıqda yuxarı vergi orqanının “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi müddətinin artırılması haqqında Qərar”ına (Əlavə 11) əsasən səyyar vergi yoxlamasının müddəti 90 günə qədər artırıla bilər.

8.13. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə akt yoxlama başa çatdıqdan sonra 3 iş günü müddətində tərtib edilir.

8.14. Aşağıda göstərilən hallarda yuxarı vergi orqanının “Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddətinin uzadılması haqqında Qərar”ına (Əlavə 26) əsasən səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddəti 30 gündən çox olmayan müddətə uzadıla bilər:

8.14.1. Nümunə kimi götürülən əşyaların tədqiqi, səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertizanın keçirilməsi və ya mütəxəssis tərəfindən rəy verilmə üçün müxtəlif bilik sahələrindən istifadə etməklə aparıldıqda;

8.14.2. Səyyar vergi yoxlaması ilə əlaqədar vergi orqanları tərəfindən göndərilən sorğulara cavabların alınma müddətləri cavab göndərən şəxslər tərəfindən pozulduqda.

8.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması müddəti bir qayda olaraq 10 gün müəyyən edilir.

8.16. Müstəsna hallarda (inventarizasiya aparılan obyektlərin müxtəlif ərazilərdə yerləşməsi, iş həcminin çox olması, vergi ödəyicisi inventarizasiyanın nəticələri ilə razılaşmadıqda və s.) inventarizasiyanın müddəti vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdən çox olmayaraq artırıla bilər.

8.17. Səyyar vergi yoxlaması iş günü və vergi ödəyicisinin iş vaxtı ərzində həyata keçirilməlidir.

8.18. Vergi orqanının əsaslandırılmış qərarına əsasən növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması aşağıda göstərilən hallarda və müddətlərdə, lakin 9 aydan çox olmamaqla dayandırılır (təxirə salınır):

8.18.1. Vergi ödəyicisində aparılan səyyar vergi yoxlaması zamanı şəxs vergi orqanında qeydiyyatda olan ünvanlarda olmadıqda və ya şəxsin olduğu yerin müəyyən edilməsi və digər səbəblərdən tapılması mümkün olmadıqda – həmin şəxsin olduğu yer müəyyən olunana qədər;

8.18.2. Səyyar vergi yoxlaması aparılan vergi ödəyicisinin rəhbəri (onu əvəz edən şəxs) və ya fərdi sahibkar müvəqqəti olaraq əmək qabiliyyətini itirdikdə – əmək qabiliyyəti bərpa olunanadək;

8.18.3. Vergi orqanının təşəbbüsü ilə mütəxəssis dəvət edildikdə və ya ekspertiza keçirildikdə – mütəxəssisin və ya ekspertin rəyi yoxlamaya təqdim edilənədək;

8.18.4. Səyyar vergi yoxlamasının obyektiv və dolğun keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlər, o cümlədən vergi orqanının sorğusuna cavab xarici ölkədən alındıqda – xarici ölkədən cavab alınanadək;

8.18.5. Vergi Məcəlləsinin 43.11-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş hallarda - məhkəmənin qərarı qanuni qüvvəyə minənədək.

 

9. Yoxlayıcıların müəyyən edilməsi

                 

9.1. Yuxarı vergi orqanının razılığı ilə səyyar vergi yoxlamasına audit strukturunun bir və ya bir neçə əməkdaşı, zəruri hallarda digər struktur vahidlərinin əməkdaşları cəlb edilə bilər.

9.2. Zərurət yarandığı hallarda aidiyyəti strukturun rəhbəri (müavinləri) “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”da adı (adları) qeyd edilməklə səyyar vergi yoxlamasında iştirak edə bilər (bilərlər).

9.3. Maliyyə institutlarında aparılan səyyar vergi yoxlamaları zamanı Vergilər Nazirliyinin beynəlxalq əməkdaşlıq və maliyyə institutlarında vergi monitorinqi sahəsində təşkilati və nəzarət funksiyalarını yerinə yetirən struktur vahidinin azı 1 nəfər əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir;

9.4. Əvvəlki səyyar vergi yoxlamasının aparılması həvalə edilmiş yoxlayıcıların həmin yoxlama ilə bağlı hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) şikayət verildiyi və (və ya) vergi ödəyicisi əvvəlki yoxlamanın nəticələri ilə razılaşmadığı hallarda yoxlanılan dövrün yenidən yoxlanması həmin yoxlayıcılar tərəfindən keçirilə bilməz.

9.5. Səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi dövrdə vergi orqanının qərarına əsasən yoxlayıcıların tərkibi genişləndirilə və ya dəyişdirilə bilər.

9.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı transfer qiymətləri tətbiq olunmaqla verginin hesablanması zərurəti yarandıqda Vergilər Nazirliyinin bu sahədə xüsusi biliyə malik olan əməkdaşının iştirakı təmin edilməlidir.

9.7. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsinə cəlb edilən əməkdaş müəyyən olunarkən onun peşəkarlığı, ixtisası, təcrübəsi, bilik və bacarığının yoxlama keçirilən vergi ödəyicisinə və onun fəaliyyət sahəsinə uyğunluğu nəzərə alınır.

 

                                                          10. Vergi ödəyiciləri ilə yazışma

 

10.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanının vergi ödəyicisinə tələbi yazılı şəkildə və ya elektron formada tərtib edilməmiş və verilməmişdirsə (çatdırılmamışdırsa), belə tələblərin heç biri vergi ödəyicisi üçün hüquqi qüvvəyə malik deyildir.

10.2. Vergi orqanının vergi ödəyicisinə yazılı formada göndərdiyi hər hansı bildiriş və ya digər sənəd vergi orqanının rəhbəri (müavini) tərəfindən imzalanmalı və möhürlə təsdiq edilməlidir.

10.3. Sənədlər vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında sənədlərində və ya vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin uçot sənədlərində sonuncu ünvan kimi qeyd olunmuş ünvana zərfin qəbul edildiyinə dair bildiriş yazılan sifarişli məktubla çatdırıldıqda və ya imza edilməklə şəxsən verildikdə, elektron formada tərtib edilmiş sənədlər elektron qutuya daxil olduqda lazımi qaydada vergi ödəyicisinə verilmiş sayılır.

10.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tətbiq edilən və tərtibi zəruri olan digər sənədlər öz məzmununa və mahiyyətinə görə vergi qanunvericiliyinə uyğun olmalı və sənədlərin aid olduğu şəxs aydın şəkildə göstərilməlidir.

10.5. Səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirilməsi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar, tərtib edilən aktlar və protokollar tərtib edildiyi tarixdən sonra 5 (beş) gündən gec olmayaraq bu Qaydaların 10.3-cü bəndində göstərilən qaydada vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

 

11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ümumi tələblər

11.1. Səyyar vergi yoxlamasının səmərəli keçirilməsi üçün müvafiq üsullar müəyyənləşdirilməli, işin həcmi formalaşdırılmalı və müəyyən edilmiş müddətlərdən tam istifadə edilməlidir.

11.2. Vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ətraflı tanış olunmalı və onunla görüşməzdən əvvəl aparılması nəzərdə tutulan işlər təhlil edilməlidir.

11.3. Vergi orqanında vergi ödəyicisi haqqında mövcud məlumatlar toplanmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşməzdən əvvəl planlaşdırılan məsələlər audit strukturunun rəhbəri ilə müzakirə edilməlidir.

11.4. Yoxlayıcı vergi ödəyicisi ilə münasibətdə nəzakətli olmalı, vergi ödəyicisi ilə görüşə vaxtında gəlməli və bütün işləri vergi ödəyicisinin vaxtına uyğunlaşdırmalıdır.

11.5. Yoxlama yerinə gedən zaman yoxlayıcının geyim forması səliqəli və təmiz olmalıdır.

11.6. Vergi ödəyicisinin fəaliyyətində kənarlaşma aşkar edildikdə qanun pozuntusuna yol verilməsinə tam əmin olmadan bu barədə fikir söylənilməməlidir.

11.7. Müsahibələrə, əraziyə baxış işlərinə əgər bir görüş kifayət etməzsə, digəri təşkil edilməli, müəyyən edilmiş hədəfə nail olmaq məqsədi ilə eyni vaxtda bir mövzu üzərində dayanılmalı və peşəkarlıqla təəssüratlar bildirilməlidir.

11.8. Yoxlayıcı yanlış mənalardan, səhv başa düşülən fikirlərdən və ya münaqişələrdən uzaq olmalıdır.

11.9. Yoxlama zamanı məlumatların və tələb olunan sənədlərin, elektron faylların təqdim edilməsi vergi ödəyicisinin diqqətinə çatdırılmalıdır.

11.10. Yoxlama və yaxud onun yekunu zamanı sual doğuran məqamlar müəyyən edildikdə əlavə araşdırmalar aparılmalıdır.

11.11. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aparılmış bütün hesablamalar düzgün və dəqiq olmalıdır.

11.12. Vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarını özündə əks etdirən sübutlar haqqında ətraflı məlumatlar toplanılmalı və aydın formada səyyar vergi yoxlaması aktında qeyd edilməlidir.

11.13. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən sənədlər aydın və dərk edilən formada olmalıdır ki, onlardan istifadə edən hər bir şəxs onun məqsədini və nəticələrini müəyyənləşdimək imkanına malik olsun.

11.14. Tərtib edilən sənədlər, elektron fayllar standart formada hazırlanmalı, onların əldə edilməsi, daşınması və saxlanılması asan olmalıdır.

11.15. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilən cədvəllər, siyahılar informasiya texnologiyalarından istifadə edilməklə və həmçinin əl ilə yazılmaqla doldurulur. İnventarizasiya siyahıları mürəkkəblə və ya diyircəkli qələmlə aydın və dəqiq yazılmalı, pozuntulara və qaralamalara yol verilmədən doldurulmalı, sonuncu səhifələrdə doldurulmamış sətirlər xətlənməlidir.

11.16. Xüsusiyyətindən asılı olaraq tərtib edilən hər bir cədvəldə ad, say, sahə, ölçü vahidləri və s. dəqiq göstərilməlidir.

11.17. Sənədlərdə səhvlərin düzəldilməsi zamanı bütün nüsxələrdə düzgün olmayan məlumatların üstündən xətt çəkilməli və onun üstündən düzgün məlumatlar yazılmalı, düzəlişlərin aparıldığı bütün hallarda izahatlar əlavə olunmalı və düzəlişlər yoxlayıcı tərəfindən imzalanmalıdır.

11.18. Səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilən vergi ödəyicisi barədə ətraflı məlumatlar əldə etmək məqsədi ilə əvvəlki yoxlamanı aparmış və ya digər analoji vergi ödəyicisini yoxlamış yoxlayıcıdan yoxlama zamanı yardımçı ola biləcək hər hansı məlumatlar əldə edilə bilər.

11.19. Səyyar vergi yoxlaması zamanı əlavə hesablanmış vergilər düzgün müəyyən edilməli, əsaslandırılmalı və vergi ödəyicisinin vergi, kommersiya və bank sirri  qorunmalıdır.

11.20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərtib edilmiş protokollar səyyar vergi yoxlamasının və ya hərəkətin həyata keçirildiyi yerdə yoxlayıcı tərəfindən hazırlanır və tərtib olunduğu tarixdən sonrakı gün ərzində həmin sənədlərin surəti AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

11.21. İnzibati araşdırma aparıldığı hallarda inzibati xəta haqqında protokol inzibati araşdırma başa çatdıqdan sonra tərtib edilir.

11.22. Səyyar vergi yoxlaması aktı istisna olmaqla, digər aktlar tətbiq edilmə xüsusiyyətlərindən asılı olaraq səyyar vergi yoxlamasının həyata keçirildiyi yerdə tərtib edilir və qeyd edilmiş məlumatlar AVİS-in audit altsisteminə daxil edilir.

 

12. Səyyar vergi yoxlamasının mərhələləri

 

12.0. Səyyar vergi yoxlaması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

12.0.1. səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi;

12.0.2. səyyar vergi yoxlamasının başlanması;

12.0.3. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma;

12.0.4. səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma;

12.0.5. vergidən yayınma risklərinin təhlili və müəyyən edilməsi;

12.0.6. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin müzakirəsi və qiymətləndirilməsi;

12.0.7. səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi.

 

13. Səyyar vergi yoxlaması məqsədilə vergi ödəyicilərinin seçilməsi

 

13.1. Növbəti səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə vergi ödəyicisinin seçilməsi təsərrüfat subyektləri və fəaliyyət sahələri üzrə vergidən yayınma risklərinin qiymətləndirilməsinə və riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır. Bu zaman risklər nəzərə alınmaqla səyyar vergi yoxlaması məqsədləri üçün vergi ödəyicilərinin avtomatlaşdırılmış seçimi həyata keçirilir.

13.2. Səyyar vergi yoxlaması məqsədi ilə risk nəzərə alınmaqla vergi ödəyicilərinin seçiminin aşağıdakı metodları vardır:

13.2.1. müxtəlif bəyannamələrin müqayisəsi: bu metod müxtəlif bəyannamələrdə olan göstəricilərin müqayisə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: mənfəət vergisinin bəyannaməsində satışdan əldə edilən gəlirlə ƏDV bəyannaməsindəki mal, iş və xidmətlərin təqdim edilmə göstəricisi müqayisə edilir);

13.2.2. kənarlaşma: bu metod yoxlanması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin göstəriciləri ilə analoji vergi ödəyicilərinin göstəriciləri arasında müqayisənin aparılması nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.3. statistik analiz: bu metod kənarlaşma metodunda olan göstəricilər üzrə işləyir. Fəaliyyət göstərilən ərazidə hər bir vergi ödəyicisi üzrə göstəricilər cəmlənir və orta qiymət hesablanır. Metod hər bir vergi ödəyicisinin göstəricisi ilə orta qiymət göstəricisinin müqayisə edilməsi nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.4. maliyyə nisbətləri: bu metod vergi ödəyicilərinin maliyyə göstəricilərinin bir-birinə nisbəti nəticəsində riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: vergi ödəyicisinin vergiyə cəlb olunan mənfəət məbləğinin ümumi dövriyyəyə olan nisbəti);

13.2.5. kənar məlumatlar metodu: bu metod vergi ödəyicilərinin digər metodlarda istifadə olunmayan göstəricilərindən, yəni keçmiş illərin yoxlamalarının nəticələrindən, idxal və ixrac məlumatlarından istifadə edilərək riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır;

13.2.6. kameral göstəricilər metodu: vergi ödəyicisinin mənfəət, gəlir vergisi və ƏDV bəyannamələri üzrə işləyir. Bu metod kameral vergi yoxlaması göstəriciləri əsasında riskli vergi ödəyicilərinin müəyyən edilməsinə əsaslanır (Məsələn: kameral qaydada hesablanmış (azaldılmış vergi məbləğləri nəzərə alınmamaqla) vergi məbləğlərinin cari bəyannamələr ilə hesablanmış vergi məbləğlərinə nisbəti).

13.3. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar aşağıdakılardır:

13.3.1. verginin hesablanması və ödənilməsi üçün zəruri olan vergi hesabatı sənədləri müəyyən edilmiş müddətdə və bu barədə vergi orqanının xəbərdarlığından sonra da təqdim edilmədikdə;

13.3.2. vergi yoxlamasının nəticələri üzrə tərtib edilmiş aktda dürüst olmayan və (və ya) təhrif olunmuş məlumatlar aşkar edildikdə;

13.3.3. ƏDV üzrə artıq ödənilmiş vergi, faiz və maliyyə sanksiyası digər vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının ödənilməsi hesabına və ya sonrakı öhdəliklər üzrə ödəmələrin hesabına aid edildikdə. Bu halda növbədənkənar vergi yoxlaması yalnız vergi ödəyicisinin ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatları üzrə aparıla bilər;

13.3.4. artıq ödənilmiş vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının qaytarılması barədə vergi ödəyicisinin ərizəsi daxil olduqda;

13.3.5. vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı məlumat əsasında vergi ödəyicisinin gəlirlərinin və ya vergitutma obyektinin gizlədilməsinin (azaldılmasının) əlamətləri müəyyən edildikdə;

13.3.6. cinayət prosessual qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmənin və ya hüquq-mühafizə orqanlarının vergi yoxlamalarının keçirilməsi barədə müvafiq qərarı olduqda;

13.3.7. Vergi Məcəlləsinin 42.4-cü maddəsində göstərilən sənədlər həmin maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilmədikdə və ya dürüst olmayan, yaxud təhrif olunmuş məlumatlar təqdim edildikdə;

13.3.8. vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxsin ləğv edilməsi, yenidən təşkil edilməsi və ya fərdi sahibkarın sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda;

13.3.9. vergi yoxlamasının nəticələri ilə razılaşmayan vergi ödəyiciləri növbədənkənar səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsini yazılı şəkildə tələb etdikdə. Bu halda növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması vergi orqanlarının əvvəlki yoxlamanı keçirmiş vəzifəli şəxsləri tərəfindən keçirilə bilməz;

13.4. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə səyyar vergi yoxlaması bu xarakterli ödəyicilərin fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericiliyin və digər normativ hüquqi aktların xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla təyin edilir.

13.5. Səyyar vergi yoxlamasının təyin edilməsinə əsaslar olduqda, həmin əsaslara dair məlumatlar (risklər) AVİS-də müvafiq ekrana daxil edildikdən sonra xidməti məlumat forması hazırlanmalıdır.  Xidməti məlumatda səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün əsaslar ətraflı şəkildə qeyd olunmalıdır.

13.6. Vergi Məcəlləsinin 37.2-ci maddəsinə əsasən kameral vergi yoxlaması başa çatdıqdan sonra vergi orqanı tərəfindən aşkar edilmiş verginin hesablanması üçün əlavə sənəd və ya mənbəyi məlum olan digər məlumatlarla əlaqədar vergi ödəyicisinə dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin 10 iş günü müddətində təqdim edilməsi barədə bildiriş göndərildikdən sonra da dəqiqləşdirilmiş bəyannamə təqdim edilmədikdə Vergi Məcəlləsinin 38.3.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınaraq səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi məsələsinə baxılır.

 

14. Səyyar vergi yoxlamasının başlanması

14.1. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda vergi qanunvericiliyinə əməl edilməsi vəziyyətinin düzgünlüyünün yoxlanılması məqsədi ilə səyyar vergi yoxlaması başlanılır.

14.2. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı “Yoxlanılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisi haqqında Məlumat” (Əlavə 1) forması hazırlanmalıdır.

14.3. Növbəti və ya növbədənkənar səyyar vergi yoxlamaları vergi orqanın “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”ına əsasən təyin edilir.

14.4. Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanı vergi yoxlamasının başlamasından azı 15 gün əvvəl “Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildiriş”i (Əlavə 3) vergi ödəyicisinə əlbəəl, elektron şəkildə və ya poçt vasitəsi ilə təqdim etməlidir.

14.5. Vergi ödəyicisinə göndərilən bildirişdə səyyar vergi yoxlamasının əsası və tarixi, habelə vergi ödəyicisinin və vergi orqanlarının hüquq və vəzifələri göstərilməlidir.

14.6. Növbəti səyyar vergi yoxlaması bildirişdə göstərilən tarixdən başlanmalıdır.

14.7. Vergi ödəyicisinin müraciəti əsasında yoxlama bildirişdə göstərilən tarixdən tez başlanıla bilər.

14.8. Vergi ödəyicisi bildirişi qəbul etməkdən imtina etdikdə və ya vergi ödəyicisini tapmaq mümkün olmadıqda bildiriş poçt vasitəsilə göndərilir.

14.9. Növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması zamanı bildiriş təqdim edilmir və yoxlamaya “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar” imzalandığı tarixdən sonrakı gündən etibarən başlanmalıdır.

14.10. Yoxlayıcı səyyar vergi yoxlamasından əvvəl vergi ödəyicisinə “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Qərar”ın, “Yoxlamanın qeydiyyata alınmasına dair sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrindən Çıxarış”ın və yoxlama növbətidirsə “Növbəti səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında Bildiriş”in təsdiq edilmiş surətini təqdim etməklə xidməti vəsiqəsini göstərməli, yoxlamanın hüquqi əsasları, predmeti, müddəti, yoxlama zamanı tərəflərin hüquq və vəzifələri haqqında məlumat verməlidir.

14.11. Bu Qaydalara əlavə edilmiş qərarlar Vergi Məcəlləsinin 70-ci maddəsinə uyğun olaraq vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

14.12. Yoxlamaya əsas verən sənədlər vergi ödəyicisinə təqdim edildikdən sonra yoxlamanın səbəb və məqsədləri ona izah edilməlidir.

14.13. Yoxlayıcılar yoxlamanın keçirilməsinə dair müvafiq qeydlərin aparılması üçün vergi ödəyicisindən nəzarət kitabçasını tələb edirlər. Nəzarət kitabçasında müvafiq qeydlər aparıldıqdan sonra yoxlama keçirilir.

14.14. Nəzarət kitabçasının olmaması və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilməməsi yoxlamanın keçirilməməsinə əsas vermir.

14.15. Nəzarət kitabçası olmadıqda və ya vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmədikdə, yoxlayıcılar tərəfindən bu barədə yoxlamanın nəticəsinə dair tərtib edilmiş aktda müvafiq qeydlər aparılır.

14.16. Vergi orqanları vergi nəzarəti zamanı  “Hüquqi şəxsin və ya fərdi sahibkarın bank hesabları və əməliyyatları barədə məlumatların verilməsi haqqında Bildiriş” (Əlavə 10) göndərməklə, həmin bankın xidmət etdiyi vergi ödəyicisinin (şəxsin) bank hesabı və əməliyyatları barədə məlumat ala bilərlər.

14.17. Yoxlama zamanı vergi ödəyicisinin faktiki məlumatları ilə onun AVİS-də olan məlumatları tutuşdurulmalıdır. AVİS-də olan məlumatlarla faktiki məlumatlar arasında uyğunsuzluq (nizamnamə kapitalı, təsisçilər, onların payları, rəhbər, ünvanlar, əlaqə telefonları, fəaliyyət növləri və s. üzrə olan fərq və ya kənarlaşmalar) aşkar edildikdə yoxlama başa çatanadək həmin vergi ödəyicisindən nöqsanların aradan qaldırılması tələb edilməli və səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktda müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

14.18. Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda, vergi orqanının əsaslandırılmış qərarı ilə səyyar vergi yoxlaması dayandırılır (təxirə salınır) və bu zaman “Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərar” (Əlavə 12) tərtib edilir.  Səyyar vergi yoxlaması əsassız olaraq dayandırılmamalıdır.

14.19. “Səyyar vergi yoxlamasının dayandırılması (təxirə salınması) haqqında Qərar”da göstərilən müddət bitmədən Vergi Məcəlləsinin 38.7-ci maddəsində qeyd olunan əsaslar aradan qalxdıqda vergi orqanı tərəfindən “Dayandırılmış (təxirə salınmış) səyyar vergi yoxlamasının bərpa edilməsi haqqında Qərar” qəbul edilir (Əlavə 35).

 

15. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma

 

15.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə ilkin tanışlıq xarakteri daşıyır, yoxlama prosesinin ayrılmaz tərkib hissəsidir və bu vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini xarakterizə edən məlumatların əldə edilməsinə imkan yaradır.

15.2. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma vergi ödəyicisinin iş günü və iş vaxtı ərzində aparılmalıdır.

15.3. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma yoxlamanın başlandığı gündən sonra 7 gün ərzində aparılır.

15.4. Vergi ödəyicisinə verilən suallar vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinə uyğun olmalı və səyyar vergi yoxlaması zamanı səmərəli müsahibələrin keçirilməsi üçün məqsədyönlü üsullar müəyyənləşdirilərək istifadə edilməlidir.

15.5. Müsahibələr elə bir tərzdə qurulmalıdır ki, vergi ödəyicisinin vergi ödəməkdən yayınması hallarının aşkara çıxarılması mümkün olsun.

15.6. Yoxlamaya bir nəfərdən çox əməkdaş cəlb edildikdə vergi ödəyicisi ilə müsahibəni aparmalı olan şəxs audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən müəyyən edilir.

15.7. Müsahibə vergi ödəyicisi tərəfindən mühasibat kitablarının, qeydlərinin necə aparıldığı və gündəlik sahibkarlıq fəaliyyəti əməliyyatlarının necə sənədləşdirildiyi barədə məlumatları da əhatə etməlidir.

15.8. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi” (Əlavə 13) forması əsasında aparılır. Suallar yoxlayıcı tərəfindən hazırlanmalı və audit strukturunun rəhbəri (müavini) ilə razılaşdırılmalıdır.

15.9. Mövzu üzrə hər hansı sual yarandıqda “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi”nə audit strukturunun rəhbəri (müavini) tərəfindən əlavə və dəyişikliklər edilə bilər.

15.10. Vergi ödəyicisi tapılmadıqda onun tapılması üçün Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinə müraciət edilir.

15.11. Əgər vergi ödəyicisinin tapılması mümkün deyildirsə və ya həbsdə olması müəyyən edilərsə, o zaman “Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın sorğu anketi” tərtib edilmir.

15.12. Vergi ödəyicisi ilə müsahibə zamanı aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirən suallar verilə bilər:

15.12.1. nəzarət kitabçasının mövcudluğu barədə; 

15.12.2. sahibkarlıq fəaliyyəti barədə;

15.12.3. hüquqi şəxs olduqda təsisçilər barədə;

15.12.4. təsərrüfat subyektləri və ya filialları barədə;

15.12.5. Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənar investisiya qoyuluşları və sonuncu dəfə əldə edilən əmlaklar barədə;

15.12.6. mühasibatlıq üzrə məsul şəxslər barədə;

15.12.7. vergi ödəyicisinin uçot metodları barədə;

15.12.8. dövlət orqanları tərəfindən əvvəllər aparılan hər hansı yoxlamalar barədə;

15.12.9. daxili audit və ya digər auditor xidmətləri barədə;

15.12.10. maliyyə və vergi hesabatlarının, mühasibat balansının hazırlanması və sahibkar tərəfindən nəzərdən keçirilməsi barədə;

15.12.11. dövriyyə jurnallarına daxil edilən qeydlərin təsdiq edilməsi barədə;

15.12.12. kassa kitabına mühasibdən başqa digər şəxslər tərəfindən müdaxilə olunub-olunmaması barədə;

15.12.13. nağd ödənişlər və pul vəsaitlərinin dövrü olaraq sahibkar və ya işçi tərəfindən yoxlanılması və s. barədə;

15.12.14. vergi ödəyicisi tərəfindən idxal-ixrac əməliyyatlarının aparılıb-aparılmaması barədə;

15.12.15. vergi ödəyicisi tərəfindən istifadə olunan elektron mühasibatlıq proqramı barədə 15.13. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı açıq suallardan istifadə edilməlidir (Məsələn: “Malları haradan və kimdən alırsınız?”). Cavabları “bəli və yaxud xeyr” kimi nəticələnən suallar səmərəli hesab olunmur (Məsələn “Tərəfdaş şirkətdən mal alırsınızmı?”).

15.14. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırmanın nəticələri yoxlama materiallarına əlavə edilməlidir.

 

 

16. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma

 

16.1. Səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma başa çatdıqdan sonra səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma aparılmalı və “Səyyar vergi yoxlaması planı” (Əlavə 14) forması tərtib edilməlidir.

16.2. Səyyar vergi yoxlamasında planlaşdırma vergi ödəyicisinə səyyar vergi yoxlaması təyin edildikdən sonra həyata keçirilir.

16.3. Yoxlama zamanı səyyar vergi yoxlaması planı genişləndirilə və ya məhdudlaşdırıla bilər.

16.4. Səyyar vergi yoxlaması zamanı aşağıdakı məsələlər plana daxil edilməlidir:

16.4.1. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinə iş qovluğu açılması və açılmış iş qovluğunda vergi ödəyicisinin adı, VÖEN-i, yoxlama ilə əhatə edilən dövr, yoxlayıcının adı, qovluğun iş nömrəsi və hazırlanma tarixinin qeyd edilməsi;

16.4.2. yoxlama aparılması nəzərdə tutulan vergi ödəyicisinin fəaliyyət növləri nəzərə alınmaqla yoxlamanın keçirilməsi müddətinin müəyyən edilməsi;

16.4.3. vergi ödəyicisinin elektron iş qovluğunun və onun barəsində vergi orqanında olan digər məlumat bazalarının öyrənilməsi;

16.4.4. vergi ödəyicisinin fəaliyyətini xarakterizə edən digər mənbələrdən məlumatların (KİV-də reklamlar barədə, vergi ödəyicisinin rəhbərinin əldə etdiyi əmlaklar barədə, qiymətli kağızlarının birjalarda satışı barədə, alınan səhmlər barədə, vergi ödəyicisinin xərcləri, o cümlədən fərdi istehlakı üçün malların (daşınar və daşınmaz əmlakın), işlərin və xidmətlərin alınmasına çəkilən xərcləri barədə rəsmi məlumatlar, habelə internet saytlarındakı məlumatlar və yoxlama predmetinə aid digər məlumatlar) toplanması və zəruri hallarda yoxlama zamanı bu məlumatlardan istifadə edilməsi;

16.4.5. əvvəlki səyyar vergi yoxlaması ilə aşkar edilmiş vergi qanunvericiliyinin pozulması səbəbləri və nəticələrinin aradan qaldırılması hallarının öyrənilməsi;

16.4.6. vergi ödəyicisi tərəfindən Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq təqdim ediləcək sənədlərin müəyyən edilməsi;

16.4.7. səyyar vergi yoxlamasında ilkin araşdırma zamanı vergi ödəyicisinin verdiyi cavabların təhlil edilməsi və vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə üzləşdirilməsi;

16.4.8. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisində daxili audit məlumatlarının və ya digər auditor xidmətlərinin nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.9. vergi ödəyicisində aparılmış kameral vergi yoxlamalarının və operativ vergi nəzarəti tədbirlərinin (xüsusi ilə xronometraj metodu ilə müşahidə) nəticələrinin öyrənilməsi;

16.4.10. vergi ödəyicisinin uçot metodunun müəyyənləşdirilməsi, uçot metodunun dəyişdirilməsi, xüsusilə debitor və kreditor borclarının hərəkətinin nəzarətdə saxlanılması;

16.4.11. vergi ödəyicisinin faktiki göstərdiyi fəaliyyəti barədə məlumatla vergi orqanlarında olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.12. vergi ödəyicisinin təsərrüfat subyektləri barədə məlumatın vergi orqanlarında olan məlumatla üzləşdirilməsi;

16.4.13. vergi ödəyicisinin rəhbərinin və ya təsisçisinin digər hüquqi şəxslərin rəhbəri və ya təsisçisi olduğu halda onların siyahısı və pay iştirakının həcminin müəyyənləşdirilməsi, vergi orqanlarında bu barədə olan məlumatların üzləşdirilməsi;

16.4.14. vergi ödəyicisinin fəaliyyətində iştirak edən və onun fəaliyyətinin nəticələrinə təsir edə biləcək qarşılıqlı əlaqəli şəxslərin olmasının araşdırılması və onların əhatə dairələrinin tam öyrənilməsi;

16.4.15. vergi ödəyicisinin bank hesablarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.16. vergi ödəyicisinin lisenziya tələb olunan fəaliyyət növü ilə məşğul olub-olmamasının müəyyən edilməsi;

16.4.17. vergi ödəyicisi tərəfindən nəzarət-kassa aparatlarının, POS-terminalların quraşdırılması qaydalarına əməl olunmasının araşdırılması;

16.4.18. vergi ödəyicisinin rezident və ya qeyri-rezident olmasının araşdırılması;

16.4.19. vergi orqanına təqdim edilməmiş bəyannamələrin müəyyənləşdirilməsi;

16.4.20. təqdim edilmiş bəyannamələrin təhlil edilməsi və sual doğuran sətirlərin qeyd edilməsi;

16.4.21. gəlir (satışdankənar gəlirlər də daxil olmaqla), onun əldə edildiyi yer və hansı mənbədən olduğunun müəyyən edilməsi;

16.4.22. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində olan malların, iş və xidmətlərin təqdim edilməsinin yoxlanılması;

16.4.23. vergi ödəyicisinin maliyyə xidmətləri göstərməsi hallarının müəyyənləşdirilməsi;

16.4.24. vergitutma obyektlərinin və vergi tutulan əməliyyatların düzgün müəyyən edilməsi;

16.4.25. vergilərin düzgün hesablanması və büdcəyə ödənilməsinin müəyyən edilməsi;

16.4.26. xüsusi vergi rejimi tətbiq edildiyi halda, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə, eləcə də digər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənən tələblərə əməl edilməsi vəziyyətinin aydınlaşdırılması;

16.4.27. bazar qiyməti nəzərə alınmaqla vergilərin hesablanmasına əsas verən halların olmasının araşdırılması;

16.4.28. ƏDV məqsədləri üçün öhdəliyin yaranması və ƏDV qeydiyyatından keçmə qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.29. ƏDV məqsədləri üçün elektron vergi hesab-fakturalarının tətbiqi qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətinin araşdırılması;

16.4.30. səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisindən zəruri olan sənədlər, habelə elektron daşıyıcılardakı məlumatlar və bu məlumatlara birbaşa və ya məsafədən çıxış imkanının yaradılmasının Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada tələb edilməsi;

16.4.31. zəruri hallarda səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, (yaşayış binaları istisna olmaqla) habelə əşyalarına baxışın keçirilməsi və xüsusi biliyə malik mütəxəssisin dəvət olunması, ekspertizanın təyin edilməsi.

16.5. Səyyar vergi yoxlaması planı vergi ödəyicisinə təqdim edilmir.

 

17. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyasının aparılması

 

17.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan daşınan və daşınmaz əmlakların, malların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin inventarizasiyası aparıla bilər.

17.2.  İnventarizasiyanın təyin edilməsində əsas məqsəd aşağıdakılardır:

17.2.1. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) obyektlərin, əmtəə-material ehtiyatlarının və əmlakın faktiki mövcudluğunun aşkar edilməsi;

17.2.2. faktiki mövcud əmlakın və digər əmtəə-material ehtiyatlarının mühasibat uçotunun müvafiq məlumatları ilə müqayisə edilməsi;

17.2.3. öhdəliklərin tam əks etdirilməsinin yoxlanılması;

17.2.4. sahibkarlıq fəaliyyətində gəlir (mənfəət) götürmək üçün istifadə edilən daşınan və daşınmaz əmlakların, o cümlədən qeyri-maddi aktivlərin və pul vəsaitlərinin vergitutma obyekti kimi vergi uçotundan yayındırılması hallarının aşkar edilməsi və aradan qaldırılması;

17.2.5. vergidən yayınma məqsədi ilə gizlədilmiş (yayındırılmış) əmtəə-material ehtiyatlarının bazar qiymətləri nəzərə alınaraq ödənilməli olan vergi (o cümlədən, Azərbaycan Respublikasına kənardan gətirilmiş əmtəə-material ehtiyatları üzrə gömrük orqanlarında ödənilməli olan vergi) məbləğinin müəyyən edilməsi.

17.3. İnventarizasiya aşağıda göstərilən hallarda Vergilər Nazirliyinin “Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın təyin edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 15) əsasında aparılır:

17.3.1. vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən bilərəkdən hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə;

17.3.2. vergi ödəyicisində sonuncu səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq hesabat sənədlərinin aparılmaması faktı aşkar edildikdə və bununla əlaqədar vergi orqanının xəbərdarlığından sonra yol verilmiş uyğunsuzluqlar aradan qaldırılmadıqda və hesabat sənədləri müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq aparılmadıqda;

17.3.3. vergi ödəyicisində  səyyar vergi yoxlaması zamanı aksiz markaları ilə markalanmalı olan, lakin markalanmamış mallar aşkar edildikdə;

17.3.4. vergi ödəyicisində əmlak vergisinin hesablanmasının və ödənilməsinin düzgünlüyü yoxlanıldıqda.

17.4. Əmlakın inventarizasiyası vergi ödəyicisinin əmlakının yerləşdiyi yerdən asılı olmayaraq olduğu yerlər və hər bir maddi məsul şəxs üzrə ayrı-ayrılıqda aparılmalıdır.

17.5. İnventarizasiyanın başlanmasına qədər vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən inventarizasiya başlanan vaxt sonuncu mədaxil və məxaric sənədləri, əmtəə-material ehtiyatlarının, pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatlar alınmalı və uçot məlumatları üzrə əmlakın qalığının müəyyən edilməsi üçün reyestrlərə (hesabatlara) əlavə edilmiş bütün mədaxil və məxaric sənədlərinə inventarizasiyaya qədər “____” (tarix) qeyd edilərək dərkənar qoyulmalıdır.

17.6. İnventarizasiya başlanana qədər maddi məsul şəxslər əmlaka dair bütün mədaxil və məxaric sənədlərinin mühasibatlığa verilməsi, onların mühasibat registrlərində əks olunması, maddi məsuliyyətlərinə verilmiş bütün əmtəə-material ehtiyatlarının mədaxil və məxaric olunması haqqında iltizam verməlidirlər.

17.7. Maddi məsul şəxsin öhdəsində olan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakdan kənara borc, yaxud başqa qaydada saxlanılmaq üçün verdikdə və ya kənardan borc, saxlanılmaq üçün əmtəə-material ehtiyatları, əmlak aldıqda, eyni zamanda inventarizasiya yerində onun özünə məxsus əmtəə-material ehtiyatları, əmlakı olduqda onların siyahısının və dəyərinin dəqiq şəkildə aydınlaşdırılması məqsədi ilə yoxlayıcı tərəfindən  müsahibələr aparılmalı, eyni zamanda maddi məsul şəxslərdən iltizam alınmalıdır.

17.8. Əmtəə-material ehtiyatları, əmlak alınması üçün pul vəsaiti verilmiş təhtəl-hesab şəxslərdən və ya vəkalətnamə verilmiş məsul şəxslərdən eyni qaydada iltizam alınmalıdır.

17.9. Əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu haqqında məlumatları özundə əks etdirən inventarizasiya siyahıları və inventarizasiya aktları (Əlavə 34) iki nüsxədən az olmamaqla tərtib olunmalı və iş sənədlərinə əlavə edilməlidir.

17.10. İnventarizasiya siyahıları əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın faktiki mövcudluğu,  onların sayılması, çəkilməsi və ölçülməsi yolu ilə müəyyən olunur.

17.11. Malsatanların açılmayan qablarında (taralarında) saxlanılan mal və materialların sayı seçmə yolu ilə onların bir hissəsinin sayılması nəticəsində müəyyən edilir.

17.12. Qablaşdırılmayan materialların çəkisi (həcmi) ölçmələr və texniki hesablamalar əsasında müəyyən edilir.

17.13. İnventarizasiya olunan əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın, obyektlərin adı və onların sayı nomenklatur üzrə uçotda qəbul edilmiş ölçü vahidləri ilə göstərilir. İnventarizasiya siyahılarının hər bir səhifəsinin aşağı hissəsində əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın sözlə yazılmaqla sıra nömrələrinin sayı, hansı ölçü vahidi ilə (ədədlə, kiloqramla, metrlə və s. ilə) ifadə olunmasına baxmayaraq həmin səhifədəki maddi qiymətlilərin natural göstəricilərinin ümumi cəmi göstərilməlidir.

17.14. Əmtəə-material ehtiyatlarının və pul vəsaitlərinin faktiki qalığının inventarizasiyası maddi məsul şəxslərin bilavasitə iştirakı ilə aparılmalıdır.

17.15. Şəxsi və məsuliyyətli mühafizəyə götürülən, icarəyə, yuyulmağa və təkrar emala qəbul edilən əmtəə-material ehtiyatlarına, əmlaka ayrıca inventarizasiya siyahıları tərtib edilməlidir.

17.16. İnventarizasiya siyahılarında taraların növləri, məqsədli təyinatı və istismar vəziyyəti (təzə, istifadə olunmuş, təmir tələb edən və s.) göstərilməlidir.

17.17. İnventarizasiya siyahılarının sonuncu səhifələrində qiymətlərin yoxlanılması, məbləğlərin cəmlənməsi və ümumi məbləğin hesablanması haqqında qeydlər edilməli və vergi orqanının inventarizasiyanı keçirən vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən imzalanmalıdır.

17.18. İnventarizasiya bir neçə gün ərzində aparıldığı hallarda əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakın saxlandığı yerlər (bina, otaq, tikili, anbar və s.) günün axırında inventarizasiyanı keçirən vergi orqanının vəzifəli şəxsi (şəxsləri) tərəfindən möhürlənməli və cavabdeh şəxsə təhvil verilməlidir.

17.19. İnventarizasiyanın rəsmiləşdirilməsi zamanı sahə xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müvafiq dövlət orqanları tərəfindən təsdiq olunmuş formalardan (hesabatlardan) istifadə edilir.

17.20. Vergi orqanları vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının aparılması üçün müəyyən edilmiş qaydada ekspertləri, tərcüməçiləri və digər mütəxəssisləri cəlb edə bilər. Bu zaman inventarizasiya edilən əmlak və digər qiymətlilər barədə mütəxəssislərin və ekspertlərin rəyləri tərtib edilmiş aktlara əlavə edilməlidir.

17.21. Vergi ödəyicisinin əmtəə-material ehtiyatlarının, əmlakının inventarizasiyasının nəticələri vergi yoxlaması aktında öz əksini tapmalı, səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılarkən nəzərə alınmalıdır.

17.22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı inventarizasiyanın aparılması Vergi Məcəlləsinə və Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 12 iyun tarixli 82 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi orqanları tərəfindən inventarizasiyanın aparılması Qaydaları”na uyğun olmalıdır.

 

18. Sənədlərin tələb edilməsi

 

18.1. Yoxlayıcı növbəti səyyar vergi yoxlaması başlanmazdan azı 15 gün əvvəl, növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması olduqda isə yoxlama başlandığı gündən 5 gün ərzində vergi ödəyicisinə “Vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün zəruri olan sənədlərin təqdim edilməsi haqqında Tələbnamə” (Əlavə 5) öndərilməlidir.

18.2. Sənədlərin və ya elektron faylların verilməsi barəsində tələb yönəldilən şəxs tərəfindən həmin sənədlər (və  ya lazimi qaydada təsdiq edilmiş surətləri)  və ya elektron fayllar 15 iş günü müddətində təqdim edilmədikdə və ya həmin sənədlərin və elektron faylların onda olmaması (baş ofisdə olması) bildirildikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən imzalanan akt tərtib edilir. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeydlər aparılır. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə aktın alınmasını təsdiq edən üsulla verilir.

18.3. Tələb olunan sənədləri və ya surətlərini və elektron faylları səyyar vergi yoxlamasının keçirildiyi müddətdə digər mənbələrdən əldə etmək mümkün olmadıqda, həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərini Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

18.4. Səyyar vergi yoxlaması üçün zəruri olan vergi orqanı tərəfindən tələb edilən sənədlərin və ya elektron faylların vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına verilməsindən imtina edilməsi və ya 15 iş günü müddətində təqdim edilməməsi qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur. Sənədlərin və ya elektron faylların təqdim edilməsindən imtina edildikdə, yoxlayıcı Vergi Məcəlləsinin 43-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada sənədlərin götürülməsini həyata keçirə bilər.

 

 

19. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün yoxlayıcıların ərazilərə və binalara daxil olması

 

19.1.Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) bilavasitə daxil olması həmin şəxslər tərəfindən öz xidməti vəsiqələrini və vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) həmin vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi haqqında qərarını və ya məhkəmənin qərarını təqdim etdikdən sonra həyata keçirilir.

19.2. Yoxlayıcıların yaşayış binalarına (sahələrinə) orada yaşayan fiziki şəxslərin iradəsindən kənar və ya onların iradəsinə zidd olaraq daxil olmasına yol verilmir.

19.3. Yoxlayıcılara bu Qaydaların 19.1-ci bəndində göstərilən ərazilərə və ya binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilmədikdə, yoxlayıcı və vergi ödəyicisi tərəfindən “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt” (Əlavə 6) tərtib edilir. Həmin akta əsasən vergi orqanının ödənilməli olan vergi məbləğlərinin Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən etmək hüququ vardır.

19.4. Vergi ödəyicisi həmin aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda qeyd edilir. Tərtib olunmuş aktın surəti vergi ödəyicisinə verilir.

19.5. Yoxlayıcıların vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə etdiyi ərazisinə və ya binasına (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmasına qeyri-qanuni maneçilik vergi qanunvericiliyinin pozulması hesab olunur və qanunla müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur.

 

20. Səyyar vergi yoxlaması zamanı baxış

 

20.1. Səyyar vergi yoxlamasının dolğun və obyektiv keçirilməsi üçün sual doğuran bütün halların ayırd edilməsi məqsədilə vergi ödəyicisinin ərazilərinə, binalarına, habelə sənədlərinə, əşyalarına vergi orqanın “Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisinin ərazisinin, binalarının, habelə sənədlərinin və əşyalarının baxışının keçirilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 16) əsasında baxış keçirilməlidir.

20.2. Aşağıda göstərilən hallar istisna olmaqla, səyyar vergi yoxlaması keçirilmədən ərazilərin, binaların, sənədlərin və əşyaların baxışının keçirilməsinə yol verilmir:

20.2.1. sənədlər və əşyalar yoxlayıcı tərəfindən əvvəl həyata keçirilmiş səyyar vergi yoxlaması zamanı əldə edilmişdirsə;

20.2.2. həmin sənədlərin və əşyaların sahibinin razılığı olduqda.

20.3. Baxış müşahidəçilərin iştirakı ilə həyata keçirilməlidir.

20.4. Baxış keçirildiyi zaman vergi yoxlaması həyata keçirilən şəxsin və ya onun nümayəndəsinin, habelə mütəxəssislərin baxışda iştirak etmək hüququ vardır.

20.5. Baxışın keçirilməsi zamanı “Vergi ödəyicisinin ərazisinə, binalarına, habelə sənədlərinə və əşyalarına baxışın keçirilməsi haqqında Protokol” (Əlavə 17) tərtib edilir.

20.6. Baxışın keçirilməsinə vergi ödəyicisi razılıq vermədikdə “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi üçün vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin ərazilərə və binalara (yaşayış binaları (sahələri) istisna olmaqla) daxil olmağa icazə verilməməsi haqqında Akt” tərtib edilməlidir.

20.7. Baxış zamanı əldə edilən məlumatlar səyyar vergi yoxlamasında istifadə edilməlidir.

 

 

21. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi

 

21.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi əşyalar aşağıdakı məqsədlər üçün götürülür:

21.1.1. gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilən malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərinin onların fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəriciləri ilə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.2. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasından əldə edilən və uçota alınan gəlirin həmin malların (işlərin, xidmətlərin) fiziki və keyfiyyət göstəriciləri, növü, mənşəyi və digər göstəricilərinə uyğunluğunun yoxlanılması;

21.1.3. malların (işlərin, xidmətlərin) bazar qiymətlərinin müəyyənləşdirilməsi;

21.1.4. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının, o cümlədən aksiz markası ilə markalanmamış və ya saxta aksiz markası ilə markalanmış malların saxlanılmasının, satışının və idxal olunmasının sübut edilməsi;

21.1.5. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının sübut edilməsi məqsədi ilə əşyaların nümunə kimi götürülməsi zəruri olan digər hallarda.

21.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən yoxlayıcıya verilən sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 7) əsasında həyata keçirilir.

21.3. Yoxlayıcı tərəfindən səyyar vergi yoxlaması zamanı nümunə kimi götürülən əşyalar xüsusiyyətindən asılı olaraq qablaşdırılır, zəruri hallarda isə yoxlayıcı tərəfindən möhürlənir.

21.4. Nümunə kimi götürülmüş əşyalar, həmin əşyaların tədqiq edilməsi üçün zəruri olan vaxtı nəzərə almaqla 30 gündən artıq olmayan müddətə götürülə bilər.

21.5. Sənədlərin götürülməsi zərurəti yarandıqda, sənədlərin vergi ödəyicisi tərəfindən təsdiq edilmiş surətləri götürülür.

21.6. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların gecə vaxtı (axşam saat 20.00-dan səhər saat 8.00-a qədər olan müddətə) götürülməsinə yol verilmir.

21.7. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi sənədləri və əşyaları götürülən şəxslərin və (və ya) onların nümayəndələrinin iştirakı ilə həyata keçirilir. Zəruri hallarda sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsində iştirak etmək üçün mütəxəssis dəvət oluna bilər.

21.8. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi barədə “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi haqqında Protokol” (Əlavə 8) tərtib edilir. Protokolun surəti sənədləri və əşyaları götürülən şəxsə verilir. Bu barədə protokolda qeyd edilir, sənədləri və əşyaları götürülən şəxsin imzası ilə təsdiqlənir.

21.9. Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən qismən və ya tam olaraq imtina edildikdə təqdim edilməmiş sənədlər və əşyalar barədə “Sənədlərin və nümunə kimi əşyaların verilməsindən imtina edilməsi haqqında Akt” (Əlavə 9) tərtib edilir.

21.10. Vergi ödəyicisinin heç bir fəaliyyətinin olmaması, tapılmaması və ya həbsdə olması səbəbindən sənədlər təqdim edilmədikdə imtina aktı tərtib edilmir.

 

22. Səyyar vergi yoxlaması zamanı ekspertiza

 

22.1. Sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda səyyar vergi yoxlamasına müqavilə əsasında ekspert cəlb olunmalıdır.

22.2. Ekspertiza səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 18) ilə təyin edilir. Qərarda ekspertizanın təyin edilməsi üçün əsaslar, ekspertin adı və ya ekspertiza keçirən təşkilatın adı, ekspert qarşısında qoyulan suallar və ekspertə təqdim olunan materiallar göstərilir.

22.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, ekspert qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə ekspertin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

22.4. Ekspert qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan ekspertin xüsusi biliyinə aid olmalıdır.

22.5. “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında Qərar” çıxarmış vergi orqanı səyyar vergi yoxlaması keçirilən vergi ödəyicisini qərarla tanış etməyə və həmin şəxsin Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan hüquqlarını ona izah etməyə borcludur.

22.6. Ekspertizanın keçirilməsi ilə əlaqədar vergi ödəyicisinin qərarla tanış olması barədə “Ekspertizanın təyin edilməsi haqqında qərarla tanış olma barədə Protokol” (Əlavə 19) tərtib edilməlidir.

22.7. Ekspertiza ilə bağlı proseslər Vergi Məcəlləsinin 44-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

22.8. Ekspertin rəyinin surəti və ya onun rəy vermək imkanının olmaması barədə məlumat yoxlanılan şəxsə verilir. Həmin şəxsin izahat vermək, öz etirazlarını bəyan etmək, ekspertə əlavə sualların qoyulmasını, əlavə, yaxud təkrar ekspertizanın təyin edilməsini tələb etmək hüququ vardır.

22.9. Əlavə ekspertiza ekspertin rəyi kifayət qədər aydın və dolğun olmadığı hallarda təyin edilir və bu ekspertiza həmin və ya başqa ekspertə həvalə edilir.

22.10. Təkrar ekspertiza ekspertin rəyi əsaslı olmadığı və onun düzgün olmasında şübhələrin olduğu hallarda təyin edilir və başqa ekspertə həvalə edilir.

22.11. Ekspertiza keçirilən zaman vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsinə əsas olduqda vergi orqanı tərəfindən “Ekspertizanın təyin edilməsi və keçirilməsi zamanı vergi ödəyicisinin hüquqları ilə əlaqədar vəsatətinin rədd edilməsi haqqında Qərar” (Əlavə 20) çıxarılmalı və surəti vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir.

 

23. Səyyar vergi yoxlaması zamanı mütəxəssisin iştirakı

 

23.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı sual doğuran məsələlərin izah olunması üçün xüsusi biliklər tələb olunduğu hallarda və yoxlanılan vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi məqsədilə səyyar vergi yoxlaması zamanı müqavilə əsasında mütəxəssis cəlb oluna bilər.

23.2. Mütəxəssis səyyar vergi yoxlamasını bilavasitə həyata keçirən vergi orqanının “Mütəxəssisin dəvət edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 21) ilə təyin edilir. Qərarda mütəxəssisin dəvət edilməsi üçün əsaslar, mütəxəssisin adı, mütəxəssisin qarşısında qoyulan məsələlər və mütəxəssisə təqdim olunan materiallar göstərilir.

23.3. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar, səhv və ya bilərəkdən yalan rəy verməsinə görə mütəxəssisin məsuliyyətini bildirən və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məsələlər nəzərdə tutula bilər.

23.4. Mütəxəssis qarşısında qoyulan suallar cəlb olunan mütəxəssisin fəaliyyət xüsusiyyətinə aid olmalıdır.

 

24. Səyyar vergi yoxlaması zamanı tərcüməçinin iştirakı

 

24.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı zəruri hallarda tərcüməçi dəvət oluna bilər. Tərcüməçinin dəvət olunması vergi orqanının rəhbərinin (müavininin) “Tərcüməçinin dəvət edilməsi haqqında Qərar”ı (Əlavə 22) əsasında həyata keçirilir.

24.2. Tərcüməçi tərcümə üçün lazım olan dili bilən, işin nəticələrində marağı olmayan şəxs olmalıdır.

24.3. Tərcüməçi müqavilə əsasında dəvət olunur. Müqavilədə tərəflərin hüquq və vəzifələri, bilərəkdən yalan tərcüməyə görə tərcüməçinin məsuliyyəti və mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq digər məsələlər müəyyən edilə bilər.

24.4. Bu müddəalar, həmçinin eşitməyən və danışmayan fiziki şəxsin işarələrini başa düşən şəxsə də aiddir.

 

25. Müşahidəçilərin iştirakı

 

25.1. Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi zamanı müşahidəçilər dəvət edilir.

25.2. Müşahidəçilər iki nəfərdən az olmayaraq dəvət edilir. Müşahidəçilər qismində yoxlamanın nəticələrində maraqlı olmayan fiziki şəxslər dəvət edilə bilər.

25.3. Müşahidəçi kimi vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin iştirak etməsinə yol verilmir.

25.4. Müşahidəçilər onların iştirakı ilə keçirilən hərəkətlərin faktını, məzmununu və nəticələrini protokolda təsdiq etməyə borcludur. Müşahidəçilərin həyata keçirilən hərəkətlərə dair öz qeydlərini protokola daxil etmək hüququ vardır. Zərurət olduqda müşahidəçilər həmin hərəkətlərə dair öz izahatlarını da verə bilər.

25.5. Eyni şəxs vergi orqanları tərəfindən vergi ili ərzində bir dəfədən artıq müşahidəçi kimi dəvət oluna bilməz.

 

26. Gəlirin (mənfəətin) yoxlanılması

26.1. Gəlirin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

26.1.1. vergi bəyannaməsində sadalanan gəlir maddələrinin vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətinin xarakterinə uyğunluğu;

26.1.2. gəlir maddələrinin təhlilinin aparılması, əvvəlki illərin gəlirləri ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;

26.1.3. vergi bəyannaməsində ümumi gəlirlərlə ümumi xərclər arasında fərq, o cümlədən xərcin gəlirdə xüsusi çəkisinin əvvəlki illər ilə müqayisə edilməsi və əhəmiyyətli fərqlər olduqda bu fərqləri yaradan səbəblərin müəyyən edilməsi;

26.1.4. vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyəti, mühasibat kitabları və qeydləri haqqında məlumatlar;

26.1.5. gəlirin uçotu metodunun və gəlirin əldə edilməsi vaxtının müəyyən edilməsi;

26.1.6. vergi bəyannaməsində qeyd edilən gəlirlər ilə vergi ödəyicisinin mühasibat uçotundakı yazılışlar arasında olan kənarlaşmanın (müvəqqəti və daimi fərqin) səbəbləri;

26.1.7. yoxlama ilə əhatə edilən dövrün gəlirlərinin tərkibinin bəyannamənin gəlir sətirlərinin göstəricilərinə uyğunluğu, vergi ödəyicisinin sual doğuran gəlir maddələrinə dair qeydləri və vergi öhdəliyinə əməletmənin düzgünlüyü;

26.1.8. dövriyyə jurnalında ilin sonuna və ya əvvəlinə edilmiş düzəlişlərdə sual doğuran qeydlər (bəndlər);

26.1.9. gəlir balansındakı sual doğuran, kredit yazılışları və yaxud hesabata salınmış gəlirdə mümkün kənarlaşmalar;

26.1.10. debitor borclarının hərəkəti, kreditor borclarının silinməsi;

26.1.11. debitor və kreditor borcları və sual doğuran öhdəliklər;

26.1.12. daxili və yaxud kənar auditor tərəfindən aşkar edilmiş düzəlişlər;

26.1.13. sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsinə zərurətin olması;

26.1.14. malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən əldə edilən gəlirin analoji müəssisələrin gəlirlərinə, bazar qiymətlərinə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi, ekspertizanın təyin edilməsi və xronometraj metodu ilə müşahidənin keçirilməsi zərurətinin olması;

26.1.15. istehsal (o cümlədən emal) müəssisələrində gəlirlərin müəssisənin istehsal gücünə uyğunluğu və mütəxəssisin dəvət edilməsi zərurəti;

26.1.16. vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada baxışın keçirilməsi zərurəti;

26.1.17. birgə fəaliyyətdən əldə olunan gəlir;

26.1.18. hesablama metodu ilə uçot aparan vergi ödəyicisinin mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində göstərilən malların təqdim edilməsindən (işlərin görülməsindən, xidmətlərin göstərilməsindən) əldə olunan gəliri ilə əlavə dəyər vergisinə cəlb olunan dövriyyə arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.18.1. həm mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsinə, həm də təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturalarına əsasən alınmış avans və ya gələcək dövrün gəlirlərinin hərəkəti üzrə göstəricilərin həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində daxil olmuş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə uyğunluğu;

26.1.18.3. ilin sonuncu 5 günü ərzində mal (iş, xidmət) təqdim edilməsi və mal (iş, xidmət) təqdim edildikdən sonrakı 5 gün ərzində növbəti ildə elektron vergi hesab-fakturanın təqdim edilib-edilməsi;

26.1.19. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsi kassa metodu tətbiq edilməklə tərtib edildikdə həmin il ərzindəki ƏDV dövriyyəsinin göstəriciləri ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin və passivlərin hərəkəti arasında olan kənarlaşmanın səbəbləri, o cümlədən:

26.1.19.1. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsində malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərlə həmin il ərzində təqdim edilmiş elektron vergi hesab-fakturaları üzrə ƏDVDH-a mədaxil olunmuş vəsaitlərin (avans və gələcək dövrün gəlirləri üzrə məbləğ istisna olmaqla) uyğunluğu;

26.1.19.2. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində təqdim edilmiş və silinmiş sair debitor borc məbləğləri ilə həmin bəyannamədə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlirlərin uyğunluğu;  

26.1.19.3. vergi ödəyicisinin bank hesablarından çıxarışları ilə mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin göstəricilərinin qarşılıqlı təhlili;

26.1.20. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində aktivlərin (o cümlədən əsas vəsaitlər, qeyri-maddi aktivlər, ehtiyatlar, debitor borcları, pul vəsaitləri və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsindən gəlir və bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.21. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin əlavələrində vergi ödəyicisinin öhdəliklərinin (borclar, alınmış avanslar və s.) hərəkəti və hesabat dövrünün sonuna qalıq məbləğləri ilə bəyannamələrin digər aidiyyəti göstəriciləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

26.1.22. yoxlama zamanı müəssisənin nizamnamə kapitalında baş verən dəyişikliklər, səhmlərin və ya payların təqdim olunmasından təsisçilərin vergi öhdəliklərinin yaranması;

26.1.23. vergi ödəyicisinin zərərlə işləməsinin səbəbləri;

26.1.24. əvəzsiz təqdim edilmiş aktivlərin dəyərinin və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

26.1.24-1. Transfer qiymətlərin tətbiq edilməsinin əsasının mövcud olub-olmaması;

26.1.25. vergilərin uçotu metodunun dəyişilməsi nəticəsində yaranan keçmiş illərin gəlirinin vergi bəyannaməsində düzgün əks olunması;

26.1.26. xüsusi notarius tərəfindən aparılan notariat hərəkətlərə, habelə notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətlərə görə alınan haqlardan verginin düzgün tutulması;

26.1.27. xarici valyutanın manata nisbətən müsbət məzənnə fərqinin Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının rəsmi mübadiləsinə uyğunluğu;

26.1.28. gəlirin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

26.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı bazar qiymətləri tətbiq edilməklə vergilərin hesablanması Vergi Məcəlləsinin 14-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmalıdır.

26.3 Fəaliyyət sahələrinin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq səyyar vergi yoxlamasında aşağıdakı məsələlər araşdırılımalıdır:                                                                                            

26.3.1  İstehsal sahəsində aparılan yoxlamalarda istifadə olunmuş material, elektrik enerjisi, qaz və digər xərc elementlərinə əsasən, aidiyyəti sahə üzrə texniki normalar nəzərə alınmaqla, istehsal olunan məhsulun həcmi araşdırılmalıdır. Zərurət yarandıqda müşahidə aparılmaqla müəyyən vaxt ərzində elektrik enerjisi və qaz sərfiyyatının həcmi müəyyən edilməli, itkilər nəzərə alınmaqla hər məhsul  vahidinə sərf olunan enerji xərcləri əsasında istehsalın həcmi müəyyənləşdirilməlidir;

26.3.2 Səhiyyə sahəsində aparılan yoxlamalarda vergi ödəyicisi tərəfindən göstərilən xidmətlərin həcmini müəyyənləşdirmək üçün Səhiyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi formalara əsasən göstərilən tibbi xidmətlərin, o cümlədən müayinə, cərrahi əməliyyatlar və digər xidmətlərin sayı, tətbiq olunan xidmət haqqı müəyyənləşdirilməli, xidmət haqqlarının bazar qiymətlərinə uyğunluğu yoxlanılmalıdır.

26.4. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

27. Xərclərin yoxlanılması

 

27.1. Xərclərin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

27.1.1. bəyannamədəki xərc məbləğləri ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

27.1.2. bəyannamədə qeyd olunan iri və sual doğuran məbləğlər;

27.1.3. xarici valyutanın manata nisbətən mənfi məzənnə fərqinin yaranma səbəbləri və Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının rəsmi mübadiləsinə uyğunluğu;      

27.1.4. ezamiyyə xərclərinin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müəyyənləşdirdiyi normaya uyğun hesablanması;

27.1.5. Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezidentə ödənilən məbləğlərdən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

27.1.6. gəlirdən çıxılan vergilərlə müvafiq bəyannamələrdə qeyd olunan göstəricilərin uyğunluğu;

27.1.7. əsas vəsaitlərin alınmasına, qurulmasına çəkilən xərclər və Vergi Məcəlləsinin 143-cü maddəsinə uyğun olaraq kapital xarakterli xərclərin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.7-1. malların alışını təsdiq edən qaimə-fakturanın, elektron qaimə-fakturanın, elektron vergi hesab-fakturasının, idxal mallarına münasibətdə idxal gömrük bəyannaməsinin, habelə Vergi Məcəlləsinin 130.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan sənədlərin olması;

27.1.7-2. nəzarət-kassa aparatının çeki və ya qəbz ilə alınmış malların xərcə aid edilib-edilməməsi;

27.1.8. sahibkarlıq fəaliyyəti əyləncə və ya sosial xarakter daşıyan vergi ödəyicisinin bu cür fəaliyyət çərçivəsində çəkdiyi xərclər, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş normalar daxilində müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclər, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərcləri istisna olmaqla, əyləncə, yemək, habelə işçilərin mənzil və sosial xarakterli xərclərinin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.9. qeyri-kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı xərclərin gəlirdən çıxılmaması;

27.1.10. sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərindən alınmış malların (işlərin, xidmətlərin) faktiki mövcudluğu, eyni zamanda həmin sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin əvvəlki dövrlərdə fəaliyyətlərinin olub-olmaması halları;

27.1.11. xərcin uçotu metodu və xərcin çəkilməsi vaxtının müəyyən edilməsi;

27.1.12. amortizasiya ayırmalarının və təmirlə bağlı xərclərin gəlirdən çıxılmasının Vergi Məcəlləsinin 114-cü və 115-ci maddələrinin tələblərinə uyğunluğu və vergi ödəyicisi tərəfindən öz daxili imkanları hesabına təmir işlərinin görülməsi və əsas vəsaitlərin dəyərinin yenidən qiymətləndirilməsi hallarında vergitutma məsələləri;

27.1.13. əvvəlki səyyar vergi yoxlamasında nəzərdə tutulan düzəlişlərin mühasibat sənədlərində düzgün əks etdirilməsi;

27.1.14. Vergi Məcəlləsinin 114.8-ci maddəsinin tələblərinin düzgün yerinə yetirilməsi;

27.1.15. konservasiya olunmuş və istismara verilməmiş əsas vəsaitlərin və icarəyə götürülmüş əsas vəsaitlərin siyahısı;

27.1.16. əvvəlki ildə hesablanmamış amortizasiya və təmir xərclərinin növbəti ilə keçirilməsinin düzgünlüyü və həmin xərclərin əvvəlki illər üçün vergi bəyannaməsinin müvafiq sətrində əks etdirilməsi;

27.1.17. əsas vəsaitlərin mövcudluğunun yoxlanılması və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda baxışın keçirilməsi zərurəti;

27.1.18. təmir xərclərinin olması halları və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.19. eyni növ bank xidmətlərinə görə alınmış xidmət haqları arasında kəskin fərqlər;

27.1.20. alınmış kreditlərə görə hesablanmış faizlərin müqavilə şərtlərinə uyğunluğu və Vergi Məcəlləsinin 110-cu maddəsinin tələblərinin yerinə yetirilməsi;

27.1.21. xaricdə olan bank hesabları, həmin hesablara şəhadətnamə-dublikatın alınması, həmin hesablara pul vəsaitinin mədaxil edilməsi, yerli və xarici banklardan alınmış kreditlər üzrə kredit müqavilələrinin şərtləri;

27.1.22. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işçinin işə götürülməsi halları;

27.1.23. vergi ödəyicisində qəbul edilmiş əməyin ödənilməsi sisteminə və formasına uyğun olaraq faktiki görülən işlərə görə əmək haqqı ödənişləri;

27.1.24. əcnəbi vətəndaşların rezidentliyinin müəyyən edilməsinin düzgünlüyü;

27.1.25. təhtəl şəxsə verilmiş məbləğlər və onların təyinatı üzrə xərclənməsi;

27.1.26. keçən və cari illərin icarə xərcləri;

27.1.27. mövcud icarə müqavilələri ilə vergi bəyannaməsində qeyd olunan icarə xərcləri arasında kənarlaşmanın səbəbləri;

27.1.28. qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərə ödənilən icarə məbləğlərinin real olub-olmaması;

27.1.29. müqavilələrin pozulma şərtləri, nəzərdə tutulan dəbbə pulunun mühasibat sənədlərində əks etdirilməsi və digər hallarda qaytarılan məbləğlərin qeydiyyata alınması;

27.1.30. fiziki şəxslərə icarə haqları ödənilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

27.1.31. bağlanmış icarə müqavilələri üzrə qiymətlərin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

27.1.32. daşınan əmlakın Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda icarəyə verilməsi halları;

27.1.33. ödənilmiş kommunal xərclərinin həqiqətən vergi ödəyicisinin balansında olan əmlak üçün ödənilməsi;

27.1.34. ödənilmiş kommunal xərclərinin məhsul istehsal edən müəssisələrin istehsal gücünə uyğunluğu;

27.1.35. mühafizə xərclərini təsdiq edən sənədlər;

27.1.36. mühafizəsi tələb olunan obyektlərin siyahısı, mühafizə xidmətləri xərclərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

27.1.37. şəxsi nəqliyyat vasitələrinin müəssisənin, təşkilatın sahibkarlıq fəaliyyətində istismarı halları;

27.1.38. müəssisə və təşkilatların balansında olan nəqliyyat vasitələrinin siyahısı, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda inventarizasiyasının aparılması zərurəti;

27.1.39. nəqliyyat vasitələrinə verilən yanacaq silgisinin normativlərə və yol vərəqələrində qeyd edilən məsafələrə uyğunluğu və digər müəssisələr tərəfindən göstərilən nəqliyyat xidmətləri;

27.1.40. reklam xərcləri ilə bağlı müqavilələr, reklam çarxlarının yayımlanma tirajı və reklam çarxlarına baxışın keçirilməsi zərurəti;

27.1.41. reklam şirkətinin təklif etdiyi qiymətlərin bazar qiymətinə uyğunluğu;

27.1.42. reklam kampaniyasının keçirilməsi zamanı bonusların, güzəştlərin, hədiyyələrin verilməsi məsələləri;

27.1.43. royalti ilə əlaqədar müqavilələr, royalti ödənilən hüququn satın alınması və ya istifadəyə götürülməsi;

27.1.44. royalti ödənilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulub-tutulmaması;

27.1.45. Vergi Məcəlləsinin 106.1-ci və 106.2-ci maddələrinə əsasən bəyannamənin müvafiq sətirlərinin (güzəştlərin) təsdiqedici sənədləri;

27.1.46. gəlirdən çıxılan vergilərin və ödənişlərin düzgünlüyü;

27.1.47. zərərlə başa vurulan ilin və ondan sonrakı illərin bəyannamələri və əvvəlki səyyar vergi yoxlaması aktı və zərərin sonrakı illərə keçirilməsinin Vergi Məcəlləsinin 121-ci maddəsinə uyğunluğu;

27.1.48. satılan malların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu və mütəxəssis dəvət edilməsinin zərurəti;

27.1.49. bəyannamədə ilin əvvəlinə və sonuna olan mal qalıqları;

27.1.50. ilin əvvəlinə və sonuna balans məbləğləri və böyük dəyişikliklərin olub-olmaması;

27.1.51. ilin sonuna qalıqları əks etdirən yekun və hesablama cədvəlləri, yekun rəqəmlərin baş kitab və bəyannamə ilə üzləşdirilməsi, malların inventarizasiyasının aparılması zərurəti;

27.1.52. vergi və mühasibat uçotu yazılışlarında (baş kitabda) düzəlişlər barədə qeydlər;

27.1.53. mal-materialların mədaxili zamanı dəyərin düzgün müəyyənləşdirilməsi, malların bazar qiymətlərinə uyğunluğu, malların itkisi, xarab olması, əskik gəlməsi və oğurlanması, qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərlə aparılan alqı-satqı əməliyyatları;

27.1.54. fəaliyyət xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq  istehsalatda (emalda), xidmətdə, tikintidə və s. sahələrdə mal-materialın normativlərə uyğun silinməsi və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.55. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı xaricdəki baş ofisə aparılmış ödənişləri təsdiq edən sənədlərin (bank hesabının çıxarışının), alınmış invoysların (açıqlamaları ilə birlikdə) məbləğinin müqavilənin şərtlərinə uyğunluğu;

27.1.56. görülmüş iş, göstərilmiş xidmətin təhvil-təslim sənədlərinə əsasən həqiqətən Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı olması;

27.1.57. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı işlər və xidmətlər görülmüşdürsə (göstərilmişdirsə), görülmüş iş və xidmətlərlə bağlı əməkdaşlara verilmiş ödənişlər;

27.1.58. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı iş və xidmətlər görülmüşdürsə, (göstərilmişdirsə) əməkdaşların vaxt sərfiyyatı cədvəlləri;

27.1.59. Azərbaycan Respublikasındakı ofis ilə bağlı göstərilən fəaliyyətin tərkibi və şirkətlər arasında bağlanmış müqavilələr;

27.1.60. bəyannamədəki digər və sair xərclərin məbləğlərinin ilkin sənədlərə uyğunluğu;

27.1.61. digər və sair xərclərin tərkibinin müəyyənləşdirilməsi və sual doğuran xərclər;

27.1.62. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

27.1.63. elmi-tədqiqat, layihə-axtarış və təcrübə-konstruktor işlərinə çəkilən xərclər və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

27.1.64. mənfəət vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində ümidsiz borc məbləğlərinin yaranma tarixi və düzgünlüyü;

27.1.65. ümidsiz borcun silindiyi tarixdən sonra eyni müəssisə və həmin müəssisə ilə qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslər ilə əməliyyatların aparılıb-aparılmaması;

27.1.66. silinmiş ümidsiz borcun əvvəlki dövrlərdə gəlirlərin tərkibində əks etdirilməsi;

27.1.67. adına ümidsiz borc silinmiş vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi bəyannamənin müvafiq göstəricisinə uyğunluğu;

27.1.68. sığorta haqlarının gəlirdən çıxılması, Vergi Məcəlləsinin 116.2-ci maddəsinin tələblərinə əməl olunub-olunmaması;

27.1.69. muzdla işləyən fiziki şəxslərin gəlir vergisini əlaqəli məlumata əsasən hesablamaq qeyri-mümkün olduqda və ya fiziki şəxslərin işləməsi rəsmiləşdirilmədikdə, Vergi Məcəlləsinin 67.5-ci maddəsinin tətbiqinin mümkünlüyü;

27.1.69-1. Transfer qiymətlərin tətbiq edilməsinin əsasının mövcud olub-olmaması;

27.1.70. xərcin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

27.2. Yoxlamalar zamanı vergi ödəyicisinin fəaliyyət göstərdiyi sahə üzrə xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq, xərclərin  gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olması, xərclərin tərkibində istifadə olunmuş malların (işlərin, xidmətlərin) normalara uyğunluğu üzrə aşağıdakı araşdırmalar aparılmalıdır:

27.2.1. Xidmət sahələri, o cümlədən məsləhət, hüquq, mühasibat, mühəndis, reklam, marketinq və digər xidmət sahələrində xərclərə daxil edilən qeyri-rezidentlərə ödənilmiş məbləğlər üzrə işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi, həmin işlərin, xidmətlərin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olması, onların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğu araşdırılmalıdır;

27.2.2. Zərurət yarandığı hallarda qeyri-rezidentlərə ödənilmiş məbləğlər üzrə işlərin görülməsinin, xidmətlərin göstərilməsinin, həmin işlərin, xidmətlərin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olmasının,  onların dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğunun araşdırılması üçün mütəxəssis və ekspertlər dəvət edilməlidir;

27.2.3. Gəlirin əldə olunması üçün çəkilən xərclərin tərkibində əmək (işçi) xərclərinin xüsusi çəkisi nisbətən böyük olan fəaliyyət sahələrində, o cümlədən təmir, tikinti, istehsal, səhiyyə və digər xidmət sahələrində əmək xərclərinin rəsmiləşdirilməsi ilə əlaqədar şübhələr yarandıqda mütəxəssis dəvət edilməklə əmək xərclərinin həcmi müəyyənləşdirilməli və bəyannamə göstəriciləri ilə müqayisə edilməklə müvafiq tədbirlər görülməlidir;

27.2.4. Səhiyyə sahəsində aparılan yoxlamalarda vergi ödəyicisi tərəfindən göstərilən xidmətlər üzrə əmək xərclərini müəyyənləşdirmək üçün Səhiyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi formalara əsasən göstərilən tibbi xidmətlərin, o cümlədən müayinə, cərrahi əməliyyatlar və digər xidmətlərin sayı, hər bir xidmət üzrə əmək xərclərinin həcmi müəyyənləşdirilməli, zərurət yarandığı hallarda mütəxəssis dəvət edilməlidir.

27.3. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

28. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması

 

28.1. Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

28.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

28.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

28.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

28.1.4. vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi məqsədilə işəgötürən tərəfindən ödənilən vəsaitin Vergi Məcəlləsinin 109.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş xərclərinin çəkilməsinin nəticəsi kimi əldə edilən gəlir olub-olmaması;

28.1.5. Vergi Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi, əmək haqqı, güzəştli ssuda faizləri, alınmış hədiyyələrin bazar qiyməti, borcun və ya öhdəliyin bağışlanması, mükafatlardan, maddi yardımlardan və digər gəlirlərdən gəlir vergisi müəyyən edilməklə ayrıca yoxlanılması;

28.1.6. vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi ilə bağlı Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş gəlir vergisindən azadolmaların və güzəştlərin düzgün tətbiq edilməsi;

28.1.7. vergi ödəyicisində Əmək Məcəlləsinin müddəalarına əsasən əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmiş və gəlir vergisi hesablanmış işçilərlə faktiki işləyənlərin sayı arasında uyğunluğun olması;

28.1.8. səyyar yoxlamanın əhatə etdiyi dövrdə vergi ödəyicisinə məxsus obyektdə yerinə yetirilən işlərin (xidmətlərin) həcminə nisbətdə fiziki şəxslərin faktiki sayının mütəxəssis rəyinə əsasən düzgünlüyü;

28.1.9. vergi ödəyicisi  tərəfindən görülmüş işlərin  (göstərilmiş xidmətlərin) həcminin, obyektin tutduğu sahənin son operativ vergi nəzarəti keçirilən dövrlə müqayisə edilməsi;

28.1.10. Əmək müqaviləsi hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürənlər tərəfindən fiziki şəxslərin işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi halları aşkar edildiyi təqdirdə Vergi Məcəlləsinin  67.5-ci maddəsinə müvafiq olaraq gəlir vergisi hesablanması;

28.1.11. müvafiq dövlət orqanlardan alınmış məlumatlara əsasən vergi ödəyiciləri tərəfindən əldə edilmiş fərqlənmə nişanlarının və vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan avtonəqliyyat vasitələrinin sayı ilə təqdim olunan bəyannamələrdə qeyd edilmiş işçi saylarının uyğun olub-olmaması;

28.1.12. analoji fəaliyyət növləri üzrə faktiki fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi ilə müqayisə aparılması;

28.1.13. vergi ödəyicisinin və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı ilə əmək müqavilələri (kontraktları) hüquqi qüvvəyə minmədən işlərin yerinə yetirilməsinə (xidmətlərin göstərilməsinə) cəlb edilmiş fiziki şəxslərin müəyyənləşdirilməsi;

28.1.14. vergi ödəyicində işləyən xarici fiziki şəxslərə işləmək hüququnun verilməsi ilə bağlı sənədlərin və əldə edilmiş aylıq gəlirlərindən verginin tutulmasının düzgünlüyü;

28.1.15. vergi ödəyicisinin qalib olduğu tenderlərin, kotirovka sorğularının nəticəsində tərtib olunmuş smetalarda nəzərdə tutulmuş işçi sayı və əmək haqqı fondu məbləği ilə bu işlərin icrasının rəsmiləşdirilməsini özündə əks etdirən faktiki uçot məlumatları müqayisə olunması;

28.1.16. təqdim edilmiş sənədlər və kontraktlar əsasında xarici əməkdaşların rezident statusunun və Azərbaycan Respublikası mənbəyindən gəlirlərin düzgün müəyyən edilməsi;

28.1.17. vergi ödəyicisi tərəfindən sifarişçilərlə bağlanmış müqavilələrə əsasən əməkdaşlara veriləcək əmək haqqı norması ilə faktiki ödənilmiş əmək haqqı arasında fərqin olması;

28.1.18. xarici əməkdaşlarla bağlanmış müqavilələrin müddəalarının düzgün müəyyənləşdirilməsi;

28.1.19. xarici əməkdaşların əsas iş yerinin Azərbaycan Respublikası olub-olmaması (invoys, taym-şit və digər sənədlər əsasında);

28.1.20. xarici əməkdaşların fəaliyyətinin qabaqcadan təsdiq edilmiş vaxt cədvəlinə uyğun olub-olmaması;

28.1.21. xarici əməkdaşlarla bağlanmış müqavilələrə əsasən ödənilmiş gəlirlərin gündəlik və ya aylıq olub-olmaması;

28.1.22. xarici əməkdaşların Azərbaycan Respublikasındakı fəaliyyəti nəticəsində əldə etdikləri bütün gəlirlərin müəssisə tərəfindən düzgün hesablanması;

28.1.23. xarici əməkdaşların fəaliyyəti nəticəsində əldə etdikləri gəlirlərin hansı mənbədən ödənilməsi;

28.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

29. Ödəmə mənbəyində tutulan vergilərin yoxlanılması

 

29.1. Ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

29.1.1. hesablanmış rüblük vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

29.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və  dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

29.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

29.1.4. vergi qanunvericiliyinə əsasən ödəmə mənbəyində tutulan verginin ödəyicisinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.5. vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçotda olmayan, VÖEN təqdim etməyən fiziki şəxslər tərəfindən işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi halları olduqda verginin tutulub-tutulmaması məsələsi;

29.1.6. dividenddən, faizlərdən, icarə haqqından və royaltidən, qeyri-rezidentin gəlirindən və qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyinin xalis mənfəətindən ödəmə mənbəyində vergi tutulan əməliyyatın dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.7. gəlirin əldə edilməsi mənbəyinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.8. dividendlər ödənilərkən protokollara əsasən təsisçilərin payları;

29.1.9. bağlanmış icarə və royalti müqavilələrində qiymətlərin bazar qiymətlərinə və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiq etdiyi qiymətlərə uyğunluğu;

29.1.10. həyatın yığım sığortası üzrə sığorta olunanın ödədiyi və ya onun xeyrinə ödənilən sığorta haqları ilə sığorta ödənişlərinin fərqindən alınan gəlirdən verginin tutulması;

29.1.11. riskin sığortası və təkrar sığortası, beynəlxalq rabitə və beynəlxalq daşımalara aid olan fəaliyyətlər üzrə vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

29.1.12. qeyri-rezident tərəfindən əldə olunan gəlirlərin Azərbaycan mənbəyindən əldə edilməsi;

29.1.13. təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində əks etdirilmiş qeyri-rezidentin əməliyyatları üzrə və qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə ödənilmiş məbləğə hesablanmış əlavə dəyər vergisinin bəyannaməsi üzrə ƏDV hesablanmış məbləğlərin ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannamələrində əks etdirilib-edilməməsi;

29.1.14. qeyri-rezidentin gəlirindən ödəmə mənbəyində verginin tutulması zamanı Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı ikiqat vergitutmanın aradan 
qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələr;

29.1.14-1. Vergi Məcəlləsinin 128-ci maddəsində nəzərdə tutulan güzəştli vergi tutulan ölkələrdə təsis edilmiş (qeydiyyatdan keçmiş) subyektlərə rezidentlər və qeyri-rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəlikləri tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə edilən ödənişlərdən verginin tutulması;

29.1.14-2. Azərbaycan Respublikasının rezidentləri tərəfindən qeyri-rezident şəxslərə məxsus elektron pul kisəsində yaradılan hesaba pul köçürülərkən, ödəmə mənbəyində vergilərin tutulması;

29.1.14-3. lotereyaların keçirilməsindən, digər yarışlardan və müsabiqələrdən gəlir (mükafat) Azərbaycan Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezident şəxslər tərəfindən ödənildikdə, bu gəlirdən ödəmə mənbəyində vergilərin tutulması;

29.1.15. ödəmə mənbəyində tutulan verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar;

29.1.16. İdman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəklində uduşlar əldə edən şəxslərə ödəmələr verən şəxslərin vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi.

29.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

30. Əlavə dəyər vergisinin yoxlanılması

 

30.1. Əlavə dəyər vergisinin yoxlanması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

30.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

30.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

30.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

30.1.4. ƏDV məqsədləri üçün vergi ödəyicisinin müəyyən edilməsi zamanı ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə vermə öhdəliyinin yaranıb-yaranmaması;

30.1.5. vergi ödəyicisinin faktiki göstərdiyi fəaliyyət, Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatların həcmi, xronometraj metodu ilə müşahidə aparıldığı halda tərtib edilən aktın nəticələri;

30.1.6. bir əqd və ya müqavilə üzrə ƏDV-yə cəlb olunan əməliyyatlarının ümumi dəyərinin Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsində qeyd olunan həddən artıq olması;

30.1.7. vergi tutulan əməliyyatın dəyərinin, o cümlədən vergi tutulan idxalın dəyərinin müəyyən edilməsində ƏDV nəzərə alınmadan dəyərin düzgün formalaşması, idxalın bir hissəsi kimi göstərilən xidmətlər;

30.1.7-1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı tətbiq edilən ticarət əlavəsinin onun tətbiqinə əsas verən xərc elementləri ilə uyğunluğu. Bu zaman həmin əməliyyatların uçotunun ayrıca aparılmasına diqqət yetirilməlidir;

30.1.7-2. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə görə vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxslər tərəfindən ödənişlər aparılarkən ƏDV-nin hesablanması və ödənilməsi;

30.1.8. vergi tutulan əməliyyatın dəyərini müəyyənləşdirərkən malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi, həmçinin idxala yardımçı xarakter daşıyan malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi;

30.1.9. vergi tutulan əməliyyatların aparıldığı vaxtın düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.10. Vergi Məcəlləsinin 163-cü maddəsinə uyğun olaraq dövriyyənin dəqiqləşdirilməsi halları;

30.1.11. malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı müqavilələrin öyrənilməsi zamanı həmin müqavilədə göstərilən əməliyyatların agent vasitəsi ilə aparılan əməliyyatlara aid edilib-edilməməsi, digər şəxsin agent vasitəsi ilə həyata keçirdiyi əməliyyatlar üzrə ƏDV-nin hesablanmasının sahəvi xüsusiyyətləri;

30.1.12. aparılmış əvəzləşdirmələr və əvəzləşdirmələrin vergi qanunvericiliyinin müddəalarına uyğunluğu;

30.1.13. əməliyyatın aparılması vaxtı, ƏDV-nin depozit hesabına ödənilməsi, malların dəyəri ilə ƏDV məbləğinin eyni vaxtda ödənilməsi;

30.1.14. əvəzləşdirilməsinə yol verilməyən əməliyyatlar;

30.1.15. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada qeyri-rezidentin gördüyü işlərin və göstərdiyi xidmətlərin yerinin düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.16. qeyri-rezidentə görə ödənilmiş ƏDV məbləği əvəzləşdirilərkən, ƏDV məbləğinin təyinatı üzrə ödənilməsi;

30.1.17. vergi ödəyicisinin ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı ləğv edilmişdirsə, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatın ləğv edilməsinə əsas verən səbəblər, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatının ləğv edildiyi tarixə vergi ödəyicisinin sahibliyində qalan malların vergiyə cəlb edilməsi və bazar qiymətləri tətbiq edilməklə vergilərin hesablanması zərurəti;

30.1.18. ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçməyən şəxslərin ƏDV tətbiq etməklə apardıqları əməliyyatlar, habelə ƏDV-dən azad edilən və ya sıfır (0) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilən, lakin ƏDV tətbiq etməklə aparılan əməliyyatlar;

30.1.19. bina tikintisi ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən vergi tutulan dövriyyənin düzgün müəyyən edilməsi;

30.1.20. qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğdən hesablanan ƏDV-nin düzgünlüyü yoxlanılarkən bağlanmış müqavilələrin şərtləri və işin görülməsi barədə təqdim edilən sənədlər;

30.1.21. vergi agentləri tərəfindən qeyri-rezidentin gördüyü (göstərdiyi) iş və xidmətlərə görə verginin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətdə hesablanıb ödənilməsi;

30.1.22. ƏDV-dən azad edilən və ya sıfır (0) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatların düzgün tətbiqi;

30.1.23. mənfəət (gəlir) vergisinin bəyannaməsinin müvafiq əlavəsində dövr ərzində daxil olmuş sair debitor borc məbləğləri ilə müvafiq hesabat dövrü üzrə təqdim edilmiş ƏDV bəyannamələrində göstərilmiş dövriyyə göstəricilərinin uyğunluğu;

30.1.24. ƏDV-yə sıfır (0) dərəcə ilə cəlb olunması barədə sertifikatın olub-olmaması;

30.1.25. ƏDV-nin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

30.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

31. Aksizin yoxlanılması

 

31.1. Aksizin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

31.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

31.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və  dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

31.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

31.1.4. mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq aksiz ödəyicisinin müəyyən edilməsi zamanı Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan müəssisənin respublika hüdudlarından kənarda özü və ya podratçı vasitəsilə aksizli mallar istehsal edib-etməməsi və sifarişçinin göndərdiyi xammaldan Azərbaycan Respublikası ərazisində aksizli mallar istehsal etməsi (bu zaman aksiz məbləğinin sifarişçidən alınması);

31.1.5. vergitutma obyektinin (o cümlədən vergidən azadolmanın) və vergi tutulan əməliyyatın vaxtının düzgün müəyyən edilməsi, istehsal edilən aksizli mallardan müəssisənin ərazisində yerləşən yeməkxana, bufet və bu kimi obyektlərə (vergitutma məqsədləri üçün) buraxılması zamanı aksizin hesablanıb-hesablanmaması;

31.1.6. vergi tutulan əməliyyatın məbləğinin müəyyən edilməsi zamanı neft məhsulları üzrə müştəridən alınmalı olan haqqın topdansatış bazar qiymətindən aşağı olub-olmaması, idxal olunan malların dəyərinin Gömrük Məcəlləsi ilə müəyyən edilən dəyərə uyğunluğu;

31.1.7. istehsal ehtiyacları üçün alınmış mallar üzrə aksizlərin əvəzləşdirilməsinin qanunauyğunluğu, bu mallardan digər məqsədlər üçün istifadə edilib-edilməməsi;

31.1.8. aksizli malların istehsalçısı olan vergi ödəyicilərində nəzarət postlarının qoyulması zərurəti;

31.1.9. aksiz markalarının istifadəsinin qanunauyğunluğu və istehsal sahəsində inventarizasiyanın aparılması zərurəti;

31.1.10. istehsal gücünün və həcminin müəyyənləşdirilməsi üçün mütəxəssis dəvət edilməsi və xronometraj metodu ilə müşahidənin aparılması zərurəti;

31.1.11. vergi ödəyicisinin aksizin ödənişi üzrə borcu olduqda, həmin borc yaranandan ödənilənədək həyata keçirilən vergi tutulan əməliyyatlar üzrə aksizlərin Vergi Məcəlləsinin 191.1-ci maddəsinin tələblərinə baxmayaraq, həmin əməliyyatların aparıldığı vaxt ödənilməsi və vergi ödəyicisi tərəfindən həmin malların bu mallar üzrə aksizi ödəyənədək istehsal binasının hüdudlarından kənara çıxarılıb-çıxarılmaması;

31.1.12. aksizin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

31.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

32. Əmlak vergisinin yoxlanılması

 

32.1. Əmlak vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

32.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

32.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

32.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

32.1.4. əmlak vergisinin hesablanmasının düzgün müəyyən olunması məqsədilə vergi ödəyicilərinin balansında olan vergiyə cəlb olunan əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi və verginin hesablanması zamanı verilən güzəşt və vergidən azadolmaların əsas vəsaitlərin kateqoriyaları üzrə düzgün tətbiq edilməsi;

32.1.5. əvvəlki yoxlama ilə əsas vəsaitlərin qalıq dəyərinə düzəlişlər verilməsi təkliflərinin olub-olmaması;

32.1.6. əvvəlki illərdə əmlak vergisi ödəyicisi olmayan, yenidən təşkil edilən və ya ləğv olunan vergi ödəyicilərində əmlak vergisinin düzgün hesablanması;

32.1.7. vergi ilində təhvil götürülmüş əsas vəsaitlərin (obyektlərin, tikililərin və s.) müvafiq mühasibat hesabatlarında və balansda düzgün əks etdirilməsi;

32.1.8. eyni zamanda təmir xərclərinin normadan artıq olan hissəsinin əsas vəsaitlərin dəyərinə əlavə olunmasının düzgünlüyü;

32.1.9. əsas vəsaitlərin mövcudluğunun yoxlanılması üçün baxışın keçirilməsi və ya inventarizasiyanın aparılması zərurəti;

32.1.10. mülkiyyətdə olan əmlakın dəyərinin bazar qiymətlərinə uyğunluğunun müəyyənləşdirilməsi üçün mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

32.1.11. müəssisənin əmlakının qalıq dəyərindən artıq qiymətə sığortalanması halının müəyyənləşdirilməsi;

32.1.11-1. hüquqi şəxs olan sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri tərəfindən əmlak vergisinin hesablanması və ödənilməsi;

32.1.12. əmlak vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

32.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

33. Torpaq vergisinin yoxlanılması

 

33.1. Torpaq vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

33.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

33.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

33.1.4. mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaq sahələrinin həcmi ilə bəyannamənin əlavələrində olan məlumatlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.5. torpaq sahələrinin əvvəlki dövrlərə nisbətən artıb-azalması;

33.1.6. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan faktiki torpaq sahələri ilə torpaq qeydiyyat şəhadətnamələrində əks olunan torpaq sahələri arasında olan kənarlaşmaların səbəbləri;

33.1.7. vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə əsasən mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaq sahələrinə vergi güzəştinin tətbiq edilməsinin düzgünlüyü;

33.1.8. torpaq sahəsinin təyinatı üzrə istifadə edilib-edilməməsi;

33.1.9. baxış keçirilməsi və ya mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

33.1.10. torpaq vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

33.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

34. Yol vergisinin yoxlanılması

 

34.1. Yol vergisinin yoxlanılması zamanı 01.01.2015-ci il tarixədək olan dövr üçün aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

34.1.1. hesablanmış vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

34.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

34.1.4. nəqliyyat vasitələrinin əvvəlki dövrlərə nisbətən artıb-azalması;

34.1.5. əsas vəsaitlərin siyahısında olan nəqliyyat vasitələri ilə bəyannamənin əlavəsində olan siyahı arasında kənarlaşmaların səbəbləri və baxışın keçirilməsi zərurəti;

34.1.6. vergi ödəyicisinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan nəqliyyat vasitələrinin vergitutma məqsədləri üçün texniki göstəriciləri ilə qeydiyyat şəhadətnamələrində olan göstəricilər arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.1.7. vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə əsasən mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələrinin kənd təsərrüfatı texnikasına aid olub-olmaması;

34.1.8. bəyannamədəki vergi məbləğinin düzgün hesablanmasının yoxlanılması;

34.1.9. yol vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

34.2. Yol vergisinin yoxlanılması zamanı 01.01.2015-ci il tarixdən sonrakı dövr üçün aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

34.2.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilərək daxili istehlaka yönəldilən (topdan satılan) avtomobil benzini, dizel yanacağı və maye qaza görə verginin məbləğinin düzgün hesablanması;

34.2.2. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

34.2.3. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və  dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

34.2.4. avtomobil benzini, dizel yanacağı və maye qazın həcminin düzgün müəyyən edilməsi və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

34.2.5.  yol vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

34.3. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

35. Mədən vergisinin yoxlanılması

 

35.1. Mədən vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

35.1.1. hesablanmış aylıq vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

35.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və  dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

35.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

35.1.4. Vergi Məcəlləsinə əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

35.1.5. faydalı qazıntıların növündən asılı olaraq topdansatış qiymətlərinin düzgün müəyyən edilməsi və bazar qiymətlərinin tətbiq edilməsi hallarının olması;

35.1.6. xam neft və qazın hasilatı zamanı texnoloji proseslə əlaqədar quyuya geri vurulan neftin və qazın normativlərə uyğunluğu və mütəxəssis dəvət edilməsi zərurəti;

35.1.7. yerin təkindən faydalı qazıntıların çıxarılması ilə məşğul olan vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin həmin ərazinin hasilat göstəricilərinə uyğunlaşdırılması və istehsalat həcminin müəyyən edilməsində mütəxəssis rəyinin alınması, əraziyə baxışın keçirilməsi zərurəti;

35.1.8. xronometraj metodu ilə müşahidənin keçirilməsi zərurəti;

35.1.9. mədən vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

35.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

36. Sadələşdirilmiş verginin yoxlanılması

 

36.1. Sadələşdirilmiş verginin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

36.1.1. hesablanmış rüblük vergi məbləği ilə vergi və mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

36.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və  dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

36.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

36.1.4. ticarət və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərinin dövriyyələrinin Vergi Məcəlləsinin 218.1.2-ci maddəsində qeyd olunan həddən artıq olub-olmaması;

36.1.5. sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malik olan vergi ödəyicilərinin seçdiyi metod;

36.1.6. sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququ olmayan şəxslərin sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tətbiq edib-etməməsi;

36.1.7. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatlarının həcminin müəyyənləşdirilməsi;

36.1.8. vergi ödəyicisi tərəfindən vergi məbləğinin hesablanması zamanı sərnişin və yük daşıma (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla), bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyicilərinin vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi və mövcud əmsalların tətbiq edilməsinin düzgünlüyü;

36.1.9. idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarının operatoru üçün iştirakçılardan qəbul edilmiş pul vəsaitindən, idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarının satıcısı üçün isə operatorun ona verdiyi komisyon haqdan verginin düzgün hesablanması;

36.1.10. Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş azadolmaların düzgün tətbiq edilməsi;

36.1.11. xronometraj metodu ilə müşahidənin aparılması zərurəti;

36.1.12. baxışın keçirilməsi zərurəti və vergi ödəyicisinin idxal-ixrac əməliyyatları;

36.1.13. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatlarının dəqiqləşdirilməsi üçün bağlanmış müqavilələr üzrə qiymətlərin bazar qiymətlərinə uyğunluğu;

36.1.14. vergi ödəyicisinin vergi tutulan əməliyyatları vergi qanunvericiliyinə müvafiq olaraq müxtəlif vergi dərəcələri ilə vergiyə cəlb edilmişdirsə, aparılmış uçot;

36.1.15. daşımalarda sadələşdirilmiş vergi yoxlanılarkən fərqlənmə nişanlarının alınması qaydalarının düzgünlüyü, vəkalətnamə (etibarnamə) və ya icarə müqaviləsi əsasında daşımaların həyata keçirilməsi və vergilərin hesablanması zamanı faktiki texniki göstəricilərin ilkin sənədlərə uyğunluğu;

36.1.15-1. malların alışını təsdiq edən qaimə-fakturanın, elektron qaimə-fakturanın, elektron vergi hesab-fakturasının, idxal mallarına                                                                                                                        münasibətdə idxal gömrük

bəyannaməsinin, habelə Vergi Məcəlləsinin 130.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan sənədlərin olması;

36.1.15-2. fəaliyyət növü “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin ödənilməsi haqqında

qəbz” almaqla həyata keçirilməsi tələb olunan vergi ödəyiciləri tərəfindən belə qəbzin alınıb-alınmaması;

36.1.15-3. yerli banklar, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru tərəfindən hüquqi şəxslərə və fərdi sahibkarlara bank hesablarındakı pul vəsaitləri nağd qaydada verilərkən ödəmə mənbəyində verginin bank fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər tərəfindən tutulması;

36.1.16. notariuslar tərəfindən torpaq, habelə yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrini təqdim edən şəxslərdən sadələşdirilmiş verginin düzgün tutulub-tutulmaması;

36.1.17. dövlət orqanlarından alınmış razılıq sənədləri və azadolmalar;

36.1.18. digər fəaliyyət növləri ilə məşğul olduqları halda, həmin fəaliyyət növlərindən əldə edilən gəlirlərin uçotunun ayrılıqda aparılıb – aparılmaması;

36.1.19. rüb ərzində təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) dəyəri ilə ümumi hasilatın dəyərinin bir-birinə uyğunluğu;

36.1.20. vergi ödəyicisinin bank hesablarından çıxarışları ilə sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsinin göstəricilərinin qarşılıqlı təhlili;

36.1.21. sadələşdirilmiş verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

36.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

37. Dövlət rüsumunun yoxlanılması

 

37.1. Dövlət rüsumunun yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

37.1.1. hesablanmış dövlət rüsumunun mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

37.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər;

37.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

37.1.4. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun müddəalarına əsasən dövlət rüsumunun tutulması hallarının düzgün müəyyən edilməsi (dövlət rüsumu tutulmalı olan hərəkətlərin adları, sayları, dərəcələri və məbləğləri);

37.1.5. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş hər bir hal üzrə dövlət rüsumunun tutulmasında azadolma halları;

37.1.6. daşınmaz əmlak və torpaq üzrə sahiblik hüququnun dəyişməsi barədə sənədlər;

37.1.7. tutulmuş dövlət rüsumunun vaxtında və tam məbləğdə dövlət büdcəsinə ödənilməsinin düzgünlüyü;

37.1.8. dövlət rüsumunun geri qaytarılması halları;

37.1.9. dövlət rüsumunun düzgün müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

37.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

38. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə

ödənişlərin yoxlanılması

 

38.1. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə ödənişlərin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

38.1.1. hesablanmış aylıq yığımın mühasibat uçotundakı (baş kitabdakı) yazılışlar arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

38.1.2. məbləğdə edilmiş düzəlişlər və dövriyyələrin dəqiqləşdirilməsi;

38.1.3. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

38.1.4. “Dövlət büdcəsi haqqında” Qanunların müddəalarına əsasən vergitutma obyektinin düzgün müəyyən edilməsi;

38.1.5. xam neft, neft məhsulları və digər qiymətləri tənzimlənən məhsulların hər biri üzrə yığımın müəyyən edilməsi;

38.1.6. ixrac edilmiş məhsulların növündən asılı olaraq kontrakt qiyməti ilə ölkədaxili topdansatış qiymətlərinin düzgün müəyyən edilməsi;

38.1.7. hər il üzrə qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsulların təsdiq edilmiş topdansatış qiymətləri və ixrac edilən məhsulların kontrakt qiymətləri;

38.1.8. ixrac edilmiş məhsulların hər bir növü üzrə ixrac xərclərinin düzgünlüyü;

38.1.9. ixrac edilmiş məhsullara görə daxil olmuş vəsaitlərin hesabatdakı göstəricilərlə uyğunluğu və yarana biləcək məzənnə fərqlərinin maliyyə nəticələrinə düzgün aid edilməsi;

38.1.10. Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən və qiymətləri tənzimlənən məhsulların ixracı zamanı məhsulların kontrakt (satış) qiyməti ilə (ixrac xərcləri çıxılmaqla) ölkədaxili topdansatış qiyməti arasında fərqdən dövlət büdcəsinə ödənişlərin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

38.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

39. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması

 

39.1. Xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

39.1.1. əvvəlki yoxlama aktı və ona edilmiş düzəlişlər;

39.1.2. xarici subpodratçıların hansı saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərməsi;

39.1.3. xarici subpodratçı bir neçə saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərirsə, iş və xidmətlərin hansı sazişə aid olması;

39.1.4. bəyannamədə qeyd olunan məbləğ ilə xarici subpodratçılara iş və xidmətlərə görə edilən ödənişlər arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

39.1.5. iş və xidmətlərin Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilməsi;

39.1.6. bəyannamədə qeyd olunan göstəricilər, iri və sual doğuran məbləğlər;

39.1.7. vergi ödəyicisi kimi qeydiyyatda olmayan xarici fiziki şəxslərə (muzdla işləyənlər istisna olmaqla) aparılmış ödənişlərdən ödəmə mənbəyində verginin tutulması;

39.1.8. xarici subpodratçıların fəaliyyət göstərdiyi sazişdə təqdim olunmuş malların, görülmüş işlərin və göstərilmiş xidmətlərin Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq mənfəət vergisinə cəlb olunması nəzərdə tutulmuşdursa, mənfəət vergisinin düzgün müəyyən edilməsi;

39.1.9. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Respublikasında təsərrüfat fəaliyyəti göstərən xarici subpodratçıların kompensasiya edilən məsrəflər çıxılmaqla gördükləri işlərin və ya göstərdikləri xidmətlərin müqabilində aldıqları ödəniş məbləğlərinin həcmi;

39.1.10. hesablanan verginin saziş bağlanan vergi ilində qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilən mənfəət vergisinin dərəcəsinə uyğun hesablanıb-hesablanmaması;

39.1.11. ödəmə mənbəyində tutulmuş vergilərin xarici subpodratçıya ödənmə  tarixindən sonra otuz (30) gün ərzində ödəniş valyutası ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə köçürülməsi (gecikmə ilə ödənilmişdirsə, vergini tutmağa məsuliyyət daşıyan tərəfin köçürməli olduğu verginin dövlət büdcəsinə ödənilməli olan ən son tarixdən faizlərin (libor+4%) hesablanması);

39.1.12. xarici subpodratçı tərəfindən Azərbaycan Respublikası ərazisində malların ticarət əlavəsi ilə satılması halları;

39.1.13. ikiqat vergiyə cəlb olunma haqqında tətbiq edilə bilən bu və ya digər müqavilənin müddəalarına xarici subpodratçı tərəfindən əməl edilməsi vəziyyəti;

39.1.14. neft-qaz əməliyyatları ilə əlaqədar olaraq istifadə etmək üçün hər hansı bir vergi ödəmədən idxal və ixrac edilən maşınlar, avadanlıqlar, əsas fondlar, mallar, qurğular, xidmətlər üzrə əməliyyatlar, onların karbohidrogen fəaliyyəti ilə bağlı istifadə edilib-edilməməsi;

39.1.15. xarici subpodratçıların Azərbaycan Respublikasında karbohidrogen fəaliyyəti ilə bağlı olmayan digər fəaliyyət növlərinin olması;

39.1.16. xarici subpodratçılardan ödəmə mənbəyində tutulan verginin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

39.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

40. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin yoxlanılması (gəlir hissəsi)

 

40.1. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin gəlir hissəsinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

40.1.1. əvvəlki yoxlamada aşkar olunmuş nöqsanların aradan qaldırılması vəziyyəti;

40.1.2. podratçı tərəflərin hansı saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərməsi, onun iştirak payının faizi və mənfəət vergisini ödəməli olan tərəf;

40.1.3. səyyar vergi yoxlaması aparılan vergi ilinin bəyannamə göstəriciləri ilə əvvəlki illərin bəyannamə göstəriciləri arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

40.1.4. vergi orqanına təqdim edilmiş vergi bəyannamələrinin göstəriciləri ilə vergi ödəyicisinin mühasibat yazılışları arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

40.1.5. yoxlama ilə əhatə olunan dövrün gəlirlərinin tərkibi (satışdan əldə edilən gəlirlər və digər gəlirlərin sətirlərinin göstəriciləri), vergi ödəyicisinin sual doğuran gəlir maddələri;

40.1.6. mənfəət vergisinin bəyannaməsində “Digər gəlirlər” kimi nəzərdə tutulmuş gəlirlərin sazişlərin tələblərinə uyğunluğu;

40.1.7. daxili və yaxud kənar auditor xidmətləri tərəfindən aşkar edilmiş düzəlişlər;

40.1.8. podratçı tərəflərin mənfəət vergisi üzrə gəlirlərinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

40.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

41. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin yoxlanılması (xərclər hissəsi)

 

41.1. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisinin xərclər hissəsinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

41.1.1. Hasilatın Pay Bölgüsü haqqında (bundan sonra HPB) Sazişlərə müvafiq olaraq Əməliyyat şirkəti tərəfindən faiz nisbəti ilə ötürülmüş xərclərin düzgünlüyü;

41.1.2. xərclərin təqvim ilinə aid olub-olmaması;

41.1.3. səyyar vergi yoxlaması aparılan vergi ilinin bəyannamə göstəriciləri ilə əvvəlki illərin bəyannamə göstəriciləri arasında kənarlaşmaların səbəbləri;

41.1.4. vergi ödəyicisinin əməkdaşlarına (ailə üzvlərinə) yaşadığı ölkədən gəlib-getməyə, mənzilə, yeməyə, kommunal ehtiyaclara, uşaqların təhsilinə ödədiyi xərclər, habelə əmək haqqı və ona bərabər tutulan digər ödənişlər;

41.1.5. Azərbaycan Respublikasında sosial təminata çəkilən xərclərin düzgünlüyü;

41.1.6. kəşfiyyat və qiymətləndirmə, quyuların qazılması, satış məntəqəsinədək nəql etmə zamanı ödənilən bütün neft kəməri tariflərinin, komisyon və broker xərclərinin düzgünlüyü;

41.1.7. icarə, sığorta və işçilərin peşə hazırlığına çəkilən xərclərin düzgünlüyü;

41.1.8. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar xarici ölkədə göstərilən xidmətlərə görə hesablanan əmək haqqı, həmçinin xaricdəki Podratçı tərəfin və onun adından işləyən Ortaq şirkətin mərkəzləşdirilmiş xidmətlərə görə çəkdikləri əlavə, ümumi və inzibati xərclərin düzgünlüyü;

41.1.9. amortizasiya ayırmalarının sazişdə nəzərdə tutulan qaydaya uyğun olaraq hesablanmasının düzgünlüyü;

41.1.10. qruplaşdırılmış əsas vəsaitlərin növlərinə görə əvvəlki ildən keçirilmiş saldo məbləğinin düzgünlüyü;

41.1.11. ilkin sənədlər əsasında təqvim ili ərzində əldə edilmiş əsas vəsaitlərin dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi;

41.1.12. ilkin sənədlər əsasında təqvim ili ərzində təqdim edilmiş (satılmış) əsas vəsaitlərin dəyərinin düzgün müəyyən edilməsi;

41.1.13. ödənilmiş faizlərin əsas məbləğinin karbohidrogen fəaliyyətinə aid olub-olmaması;

41.1.14. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar əsas borca görə Ortaq şirkət tərəfindən hesablanan faiz dərəcəsinin müstəqil tərəflərin razılaşdıra biləcəyi faiz dərəcəsindən çox olub-olmaması;

41.1.15. ödənilmiş faiz məbləğinin gecikdirilmiş borca görə olub-olmaması;

41.1.16. hər cür itkilərin, iddiaların, zərərin və məhkəmə qərarlarının kompensasiyası verilərkən çəkilmiş və ödənilmiş bütün xərclərin sığorta hesabına ödənilib-ödənilməməsi;

41.1.17. neft-qaz əməliyyatları ilə bağlı Podratçının və onun Ortaq şirkətin göstərdikləri texniki xidmətlərin mənfəətsiz və zərərsiz olması;

41.1.18. Podratçı tərəflərin mənfəət vergisi üzrə xərclərinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

41.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

42. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə mənfəət vergisinin yoxlanılması

 

42.1. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə mənfəət vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

42.1.1. HPB, Əsas İxrac Boru Kəməri (bundan sonra ƏİBK) və Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (bundan sonra CQBK) haqqında Sazişlərin iştirakçısı olan (payçı) şəxsin Podratçı tərəf statusunda olub-olmaması;

42.1.2. karbohidrogen fəaliyyəti üzrə əməliyyatlar aparan və Podratçı tərəflərin maliyyə vəsaitləri hesabına işlənmə, kəşfiyyat, hasilat və digər xərclər çəkən, məsrəflərin və digər gəlirlərin Podratçı tərəflər arasında bölünməsi prinsipi əsasında işləyən şəxsin Əməliyyat şirkəti statusunda olub-olmaması;

42.1.3. podratçı tərəflərə və Əməliyyat şirkətlərinə karbohidrogen fəaliyyəti çərçivəsində hər hansı xidmət göstərən, iş görən və mal satan şəxsin Subpodratçı statusuna malik olması;

42.1.4. xarici subpodratçı statusunda olan xidmət göstərən, iş görən və ya mal satan şəxsin qanunvericiliyə uyğun olaraq xaricdə təşkil olunması və ya yaradılması;

42.1.5. yoxlanılan şəxsin karbohidrogen fəaliyyətini həyata keçirən Podratçı tərəf olması;

42.1.6. əməliyyat şirkətinin – HPB Sazişlərinin müddəalarına müvafiq olaraq Podratçı tərəflərin cavabdeh olduğu işlərin görülməsindən ötrü Podratçıların razılığı ilə yaradılmış hər hansı başqa təsərrüfat strukturu adından fəaliyyət göstərməsi, Podratçı tərəflər üçün nəzərdə tutulmuş bütün imtiyazlardan və güzəştlərdən istifadə etməsi, ödənişlərdən azad edilməsi, kompensasiyalar alması və sair hüquqa malik olmaları;

42.1.7. əməliyyat şirkətinin Podratçı tərəflər adından fəaliyyət göstərməsi, təlimat, göstərişləri yerinə yetirməsi və hasil edilən karbohidrogenlərin hər hansı payına sahib olmaq hüququna malik olması, eyni zamanda mənfəətsiz və itkisiz əməliyyatlar aparması;

42.1.8. podratçı tərəfin mənfəət vergisinə dair fərdi öhdəliklərinin həmin Podratçı tərəfin Azərbaycan Respublikasındakı digər daimi obyektlərinin mənfəəti və ya zərəri ilə birləşdirilmiş payına əsaslanmasını nəzərə alaraq, HPB habelə ƏİBK və CQBK haqqında Sazişlərin “Vergiqoyulma” maddələrinə aid olmayan fəaliyyətlə, yəni qeyri-karbohidrogen fəaliyyəti ilə məşğul olan hər hansı şəxsin vergi öhdəliklərinin Vergi Məcəlləsinin tələblərinə uyğun yerinə yetirilməsi;

42.1.9. ƏİBK və CQBK Sazişlərinə əsasən layihə iştirakçısının həmin layihələr üzrə əldə etdiyi gəlirlərdən mənfəət vergisini ödəməsi və layihə iştirakçılarında mənfəət vergisindən başqa digər vergi və rüsumlar üzrə öhdəliklərin yaranması halları;

42.1.10. sazişlərin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, yoxlanılan Podratçı tərəfin və ya Əməliyyat şirkətinin əməliyyatları üzrə hesablaşmalar neft sənayesinin mühasibat uçotunun beynəlxalq prinsiplərinə uyğun xəzinə metodu ilə aparılıb-aparılmaması və təqvim ili ərzində əldə edilən gəlirin karbohidrogenlərin satışından və digər gəlirlərdən ibarət olması;

42.1.11. karbohidrogenlərin satışından əldə edilən gəlirlər (təqvim ili ərzində Podratçı tərəfin karbohidrogen fəaliyyəti çərçivəsində çıxarılan karbohidrogenlərin satışından, karbohidrogenlər mübadilə əməliyyatı predmeti olduqda təqvim ili ərzində mübadilə əməliyyatı nəticəsində əldə edilən gəlir);

42.1.12. həyata keçirilən satış kommersiya cəhətdən müstəqil olduqda əldə edilən gəlir və həmin Podratçı tərəfin satdığı məhsulun faktiki dəyəri;

42.1.13. Kommersiya cəhətdən asılı satış zamanı isə “Platts Oylqramm” nəşrində dərc edilmiş təqvim rübündə neftin orta satış qiymətləri (nəşrdə bu qiymət göstərilmədikdə, xam neftin üç nümunə sortu üçün təqvim rübündə “Platts Oylqram”da dərc edilmiş xüsusi FOB (sərbəst gəmi bortunda) qiymətlərinin orta kəmiyyəti götürülməlidir);

42.1.14. digər gəlirlər – sığorta və valyuta əməliyyatlarından əldə edilən gəlirlər, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (ARDNŞ) iştirak payı barəsində həmin HPB Sazişlərinin müddəalarına əsasən əldə edilən məbləğlər, ləğvetmə işləri fondundan alınan məbləğlər, ləğvetmə işləri fondundakı izafi vəsaitlərin bölüşdürülməsindən əldə edilən məbləğlər, faiz gəlirləri, qüsurlu materiallara və ya avadanlıqlara görə alınan məbləğlər, obyektlərdən, vəsaitlərdən  və ya intellektual mülkiyyətdən istifadəyə görə xidmət haqqı kimi alınan gəlirlər və materialların satışından əldə edilən məbləğlər;

42.1.15. karbohidrogenlərin satışından əldə edilən məbləğlərin, əsas vəsaitlərin, daimi və ya müvəqqəti binaların satışından əldə edilən məbləğlərin, kredit şəklində alınan məbləğlərin və ya Podratçı tərəfə verilən pul vəsaitlərinin, Podratçı tərəfin sazişdən irəli gələn hüquq və öhdəliklərinin satışından əldə edilən məbləğlərin, vergilərin qaytarılmasından alınan məbləğlərin, ARDNŞ-ın iştirak payı ilə bağlı ARDNŞ-dən alınan məbləğlərin, balans mənfəətinin hesablanması baxımından Podratçı tərəfin hesabdan sildiyi və ya amortizasiya etdiyi xərclərdən əlavə çəkdiyi xərclərlə əlaqədar olaraq Podratçı tərəfin kompensasiya kimi və ya digər şəkildə aldığı məbləğlərin, Podratçı tərəfin tam sərəncamında olmayan və sərvətini artırmayan məbləğlərin digər gəlirlərə aid edilib-edilməməsi;

42.1.16. gəlirlərin müəyyən edilməsi zamanı bir sıra HPB Sazişlərində “Vergiqoyulma haqqında” maddələrin müddəalarına əsasən sazişdə iştirak paylarının satılmasından yaranan gəlirlərin digər gəlirlərdə əks olunub-olunmaması və bu gəlirlərdən mənfəət vergisinin hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilib-ödənilməməsi;

42.1.17. HPB Sazişlərinin xüsusiyyətlərinə görə digər gəlirlərə başqa gəlirlərin məbləğlərinin aid edilib-edilməməsi;

42.1.18. podratçı tərəfdə və ya Əməliyyat şirkətində aparılan səyyar vergi yoxlamasında xərclərin tərkibinin düzgünlüyünü yoxlayarkən xarici əməkdaşlarla, onların ailə üzvləri ilə bağlı xərclərin, HPB Sazişlərinin müddəalarına əsasən Podratçı tərəfin və ya Əməliyyat şirkətinin əməkdaşlarına və onların ailə üzvlərinə mənzil, yemək və kommunal xidmətlərinə görə, təhsil xərclərinə görə, yaşadıqları ölkədən habelə Azərbaycan Respublikasına gəlmə və geriyə qayıtmaları üçün çəkilən xərclər ilə birlikdə, bütün əməkdaşlara verilən əmək haqlarının, maaşların tam məbləğlərinin və buna oxşar digər ödəmələrin məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.19. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna, Nazirlər Kabineti yanında İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə aparılan ödəmələrin məsrəflərdə düzgünlüyü, xarici əməkdaşlara görə onların daimi yaşadıqları ölkələrdə sosial fondlara və ya digər bu kimi icbari ödənişlərin məsrəflərə aid edilib-edilməməsi;

42.1.20. kəşfiyyat və qiymətləndirmə işlərinə çəkilən bütün xərclərin məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.21. quyuların qazılması ilə bağlı bütün məsrəflər, yəni qazma işlərinə görə subpodratçılarla aparılmış ödənişlər, qazma qurğularının icarəsi və istifadəsi üzrə çəkilən xərclər, istifadə edilmiş mal-materialların silinməsi, habelə quyuların qazılmasına Podratçı tərəfindən çəkilən digər xərclər;

42.1.22. quyuların qazılmasına çəkilən xərclərin əsaslı xərclərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.23. xam neftin nəqli ilə bağlı çəkilən bütün xərclər, o cümlədən bütün neft kəməri tarifləri, komisyon və broker xərcləri, digər xərclər;

42.1.24. bu Qaydaların 42.1.23-cü yarımbəndində qeyd olunan xərclərin yalnız xam neftin satış məntəqəsinədək nəzərə alınması və məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.25. icarə haqlarının, sığorta xərclərinin və işçilərin peşə hazırlığı ilə bağlı bütün ödənişlərin məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.26. podratçı tərəfin daimi nümayəndəliklər, elmi tədqiqatlar və araşdırmalar ilə bağlı çəkilən xərcləri və ümumi inzibati xərcləri;

42.1.27. avadanlıq, əsas və qeyri-əsas fondlara çəkilən xərclər və bu xərclərin araşdırılması zamanı onların dəyərinin HPB Sazişlərin bağlandığı tarixə əsas fondlara aid edilən vahidlərin dəyəri (sonradan artım nəzərə alınmaqla) ilə müqayisə edilərək bu xərclərin məsrəflərin tərkibinə birbaşa deyil, HPB Sazişlərində nəzərdə tutulmuş dərəcələrlə hesablanmış köhnəlmə ilə məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.28. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar Podratçı tərəfin xaricdə yerləşən Ortaq şirkətlərinin mərkəzləşdirilmiş qaydada çəkdiyi ümumi, inzibati xərcləri və bu xərclərin HPB Sazişlərində müəyyən edilmiş qaydada Podratçı tərəfin birbaşa çəkdiyi əsaslı (kapital), əməliyyat xərcləri əsasında hesablanmasının düzgünlüyü;

42.1.29. tələf edilməsi və yararsız hala düşməsi nəticəsində material və əmlak itkiləri, valyuta əməliyyatlarından itkilər, faizlərin ödənilməsi və beynəlxalq standart neft-mədən praktikasının tətbiq edilməsi ilə bağlı çəkilən bütün digər xərclərin məsrəflərə aid edilməsinin düzgünlüyü;

42.1.30. borcun qaytarılmasının gecikdirilməsi səbəbindən ödənilməli olan faizlərin məsrəflərə aid edilib-edilməməsi;

42.1.31. məsrəflərin hesablanmasının təqvim ili ərzində faktiki çəkilmiş xərclər əsasında xəzinə metodu ilə aparılması;

42.1.32. podratçı tərəfin vergiyə cəlb edilən mənfəətini (zərərini) hesablayarkən həmin Podratçı tərəfin karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar HPB Sazişlərinin qanuni qüvvəyə minməsi tarixinədək çəkilən bütün xərcləri (danışıqlara, tibbi yardıma və mədəni fəaliyyətə çəkilən xərclər istisna olmaqla);

42.1.33. hər podratçı tərəfin HPB Sazişlərinə müvafiq olaraq hər təqvim ili üçün vergi maliyyə hesabatlarını və mənfəət vergisi haqqındakı bəyannamələri (auditorun müvafiq arayışı ilə birlikdə) HPB Sazişlərində nəzərdə tutulmuş müddətlərdə vergi orqanlarına təqdim etməsi və bütün hallarda təqvim ili üçün mənfəət vergisinin məbləğinin, mənfəət vergisinə dair bəyannamədə hesablanmış məbləğin vaxtında büdcəyə ödənilməsi halları;

42.1.34. mənfəət vergisinin ödənilməsində rüblük mənfəət vergisi ödənişlərinin həyata keçirilməsi;

42.1.35. təqvim ili ərzində karbohidrogen fəaliyyəti nəticəsində Podratçı tərəfdə yaranmış zərərin məhdudiyyət qoyulmadan növbəti ilə keçirilməsi halları;

42.1.36. xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə mənfəət vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

42.2. Vaxtında ödənilməmiş mənfəət vergisi məbləğinə yoxlama ilə faiz (Libor+4%) hesablanmalıdır.

42.3. Əgər podratçı tərəf mənfəət vergisinə dair bəyannaməni təqdim etmirsə, ondan həmin mənfəət vergisinə dair bəyannamə üzrə ödəyəcəyi mənfəət vergisi məbləğinin 110%-i həcmində cərimə hesablanmalıdır.

42.4. Əgər təqvim ili üçün mənfəət vergisinə dair bəyannamədə əks etdirilən mənfəət vergisinin məbləği Podratçı tərəfin aldatması nəticəsində az göstərilirsə, azaldılmış məbləğin 200 faizi həcmində cərimə hesablanmalıdır.

43. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə əməkdaşların və fiziki şəxslərin

gəlirlərindən tutulan vergilərin yoxlanılması

 

43.1. Xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə əməkdaşların və fiziki şəxslərin gəlirlərindən tutulan vergilərin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

43.1.1. yoxlama zamanı əməkdaşın vergi ödəyicisi olub-olmaması;

43.1.2. podratçı tərəflərdə, Əməliyyat şirkətlərində və Subpodratçılarda çalışan  Azərbaycan Respublikası vətəndaşı olan əməkdaşların, xarici əməkdaşların vergiyə cəlb edilməsi;

43.1.3. sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq gəlir vergisini ödəməsi;

43.1.4. xarici subpodratçı tərəfindən yerli əməkdaşa ödənilən gəlirlərdən Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq gəlir vergisinin tutulması və ödənilməsi;

43.1.5. hər bir işəgötürənin vergi rezidenti olan xarici əməkdaşlarının bilavasitə Azərbaycan Respublikasında həyata keçirdiyi əmək fəaliyyəti nəticəsində qazandığı gəlirlərdən Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq gəlir vergisinin tutulması;

43.1.6. yoxlama zamanı rezidentliyin müəyyənləşdirilməsi üçün ilkin olaraq xarici əməkdaşların Azərbaycan Respublikasındakı fəaliyyəti ilə bağlı işçi statusu (daimi işçi, rotator, ezamiyyədə olması) və statusa uyğun olaraq vergi ödəyicisi tərəfindən tərtib edilən vaxt cədvəlləri, gediş-gəliş sənədləri, pasport, viza və sair sənədlər, həmçinin “Giriş-çıxış və qeydiyyat” idarələrarası avtomatlaşdırılmış məlumat-axtarış sistemindən (İAMAS) alınmış məlumatları;

43.1.7. xarici əməkdaşın Azərbaycan Respublikasında gördüyü işin birbaşa nəticəsi olaraq ödəniş formasından və ödəniş yerindən asılı olmayaraq işəgötürən tərəfindən və ya işəgötürənin adından xarici əməkdaşa birbaşa və ya dolayısı ilə muzdlu işlə əlaqədar ödənilən əmək haqqı və ya hər hansı ödəmələr;

43.1.8. Azərbaycan Respublikasında özünün göstərdiyi bilavasitə əmək fəaliyyəti nəticəsində xarici əməkdaşın məzuniyyətlə əlaqədar aldığı və istifadəsinə heç bir məhdudiyyət qoyulmayan kompensasiya, maaş, mükafatlar,  bonuslar, avanslar, komisyon mükafatlandırılmalar və digər ödənişlər;

43.1.9. Azərbaycan Respublikasında keçirdiyi günlər üçün ödənilən əlavə ödəniş məbləğləri;

43.1.10. xarici əməkdaşa təqvim ili ərzində Azərbaycan Respublikasından hər hansı təyinat yerinə şəxsi gediş-gəlişi üçün ödənilən məbləğlər;

43.1.11. xarici əməkdaşın ailə üzvlərinin təhsilinə çəkilən xərclər;

43.1.12. xarici əməkdaşın Azərbaycan Respublikasında gəlir vergisi üzrə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi məqsədilə həyata keçirilən ödənişlər;

43.1.13. xarici əməkdaşın öz ölkəsində pensiya, sosial müdafiə və tibbi sığorta fondlarına ödədiyi məbləğlər və ya bu qəbildən olan digər ödənişlər;

43.1.14. faktiki ezamiyyə və ya digər işgüzar xərclərin və ya əvəzinin ödənilməsi;

43.1.15. İşəgötürən tərəfindən əyləncə və yemək xərclərinin, habelə mənzil və ya digər sosial xarakterli xərclərin hansı qaydada (işə götürən tərəfindən əməkdaşın özünə nağd  şəkildə ödəmələr nəzərə alınmalıdır)  ödənilməsi”.

43.1.16. karbohidrogen fəaliyyəti ilə əlaqədar sahibkarlıq məqsədləri üçün nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmasına və ya nəqliyyat vasitələri ilə bilavasitə təmin edilməsinə görə xarici əməkdaş tərəfindən ödənilən məbləğlərin kompensasiyası;

43.1.17. xarici əməkdaşın peşə hazırlığı ilə bağlı ödənilən və ya kompensasiya edilən məbləğlər;

43.1.18. xarici əməkdaşa və onun ailə üzvlərinə və ya onların adından Azərbaycan Respublikasında əmək fəaliyyətinə başlanması və ya sona çatması ilə bağlı köçmək xərcləri və bu xərclərdə şəxsi əmlakın daşınması, bütün nəqliyyat xərcləri, yemək və yaşamaq xərcləri;

43.1.19. xüsusi vergi rejimli müəssisələrdə əməkdaşların və fiziki şəxslərin gəlirlərindən tutulan vergilərin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

43.2. İşəgötürənin yerli əməkdaşının gəlirləri araşdırılan zaman bu Qaydaların 43.1.7-43.1.19-cu yarımbəndlərinin müddəalarından istifadə edilir.

 

44. Xüsusi rejimli müəssisələrdə əlavə dəyər vergisinin yoxlanılması

 

44.1. Xüsusi rejimli müəssisələrdə əlavə dəyər vergisinin yoxlanılması zamanı aşağıdakı hallar araşdırılmalıdır:

44.1.1. sazişlər və əlavə dəyər vergisi haqqında Protokolların tələblərinə əməl edilməsi;

44.1.2. hər bir Podratçı tərəfin, Əməliyyat şirkətinin və onun Subpodratçılarının karbohidrogen fəaliyyətləri ilə bağlı sıfır (0) dərəcə ilə əlavə dəyər vergisinə cəlb edilməsi halları;

44.1.3. hər bir Əməliyyat şirkətinin və Podratçı tərəfin sıfır (0) dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb olunması barədə sertifikatı;

44.1.4. alınmış sertifikatların təyinatına uyğun istifadə edilib-edilməməsi;

44.1.5. mallar, işlər və ya xidmətlər karbohidrogen fəaliyyətlərinin yerinə yetirilməsi üçün deyil, başqa məqsədlər üçün gətirilərsə, onda belə malların, işlərin, xidmətlərin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq ƏDV-yə cəlb edilməsi vəziyyəti;

44.1.6. xüsusi rejimli müəssisələrdə əlavə dəyər vergisinin müəyyən edilməsinə təsir edə biləcək digər hallar.

44.2. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

45. Xarici iqtisadi əlaqələrin yoxlanması

 

45.1. Xarici iqtisadi əlaqələr üzrə vergi münasibətləri Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsi və digər aidiyyəti hüquqi aktlarla tənzimlənir.

45.2. Səyyar vergi yoxlaması zamanı idxal-ixrac əməliyyatları üzrə aşağıdakı sənədlər araşdırılmalıdır:

45.2.1. xarici şəxslərlə bağlanmış müqavilələr;

45.2.2. gömrük bəyannamələri;

45.2.3. istehsalçı və ixracatçı arasında bağlanmış müqavilə (istehsalçı ixrac etmədikdə);

45.2.4. ixrac və idxal zamanı əmələ gələn qiymətləri əsaslandıran sənədlər;

45.2.5. əməliyyatın maliyyələşmə mənbəyi haqqında məlumat;

45.2.6. idxal olunan malın yol-nəqliyyat və daşınma sənədləri;

45.2.7. idxal olunan malın mənşəyini təsdiq edən sənəd;

45.2.8. idxal olunan malın keyfiyyət sertifikatı.

45.3. Vergi ödəyicisində dövlət büdcəsi və dövlət təminatı əsasında xarici kreditlər hesabına maliyyələşdirilən idxal əməliyyatları araşdırılmalıdır.

45.4. Barter əməliyyatlarının olması halları araşdırılmalıdır.

45.5. Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə daxil olan xarici mənşəli malların yenidən emal edilmədən və ya işlənmədən digər xarici ölkələrə ixrac əməliyyatları araşdırılmalıdır.

45.6. Xarici şəxslərlə bağlanmış müqavilələrə əsasən respublika hüdudlarından kənarda satışı müəyyən müddət ərzində aparılan mallar üzrə ixrac əməliyyatlarının olub-olmaması araşdırılmalıdır.

45.7. Müvəqqəti idxal və ixrac əməliyyatlarının düzgünlüyü araşdırılmalıdır.

45.8. Yoxlama zamanı xarici iqtisadi fəaliyyətin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğunluğu araşdırılmalı və Azərbaycan Respublikasının iqtisadi maraqlarının gözlənilməsi halları diqqətlə öyrənilməlidir.

45.9. Hər bir araşdırmanın nəticəsi səyyar vergi yoxlaması aktında ayrı-ayrılıqda ətraflı qeyd edilməlidir.

 

46. Qarşılıqlı əlaqələrin araşdırılması

 

46.1. Vergi ödəyicisində səyyar vergi yoxlaması zamanı qarşılıqlı əlaqələrin  araşdırılması zərurəti yarandıqda qarşılıqlı əlaqələrin xarakteri açıqlanmalı, Vergilər Nazirliyinin AVİS-in baza məlumatları alınmalı və yoxlama ilə müqayisə edilməlidir. Kənarlaşmalar aşkar edildiyi təqdirdə səbəbləri açıqlanmalı və aidiyyəti vergilərin büdcəyə hesablanması yoxlama ilə təmin edilməlidir.

46-1. Nağdsız hesablaşmaların həyata keçirilməsinə nəzarət.

46-1.1. Səyyar vergi yoxlaması zamanı yoxlanılan vergi ödəyicisi ilə digər vergi ödəyiciləri arasında hesablaşmalar üzrə nağdsız ödənişin həmin şəxsin bank hesabından digər şəxslərin bank hesabına köçürülməklə (o cümlədən ödəniş alətləri (ödəniş kartları, ödəniş tapşırığı və s.) və ödəniş vasitələri (mobil telefon aparatları, kompüter və digər avadanlıq) ilə həyata keçirilməsi araşdırılır.

46-1.2. Nağdsız hesablaşmalara nəzarət zamanı aşağıdakı ödənişlərin nağdsız qaydada aparılması araşdırılır:

46-1.2.1. vergilərin, gömrük rüsumları və yığımlarının, qanunla müəyyən edilmiş inzibati cərimələrin, maliyyə sanksiyalarının və faizlərin, lizinq əməliyyatları üzrə borcların ödənilməsi və kreditlərin verilməsi;

46-1.2.2. “Sığorta fəaliyyəti haqqında” və “İcbari sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə müəyyən edilmiş ödənişlər;

46-1.2.3. dövlət orqanlarına, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərə, büdcə təşkilatlarına və publik hüquqi şəxslərə ödənilən xidmət haqları və digər yığımlar;

46-1.2.4. əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) iki yüz min manatadək olan pərakəndə ticarət, iaşə və xidmət sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər tərəfindən ödənilən əmək haqları (o cümlədən, işəgötürən tərəfindən ödənilən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər ödənişlər), pensiya, təqaüd, maddi yardım, müavinətlər (o cümlədən, birdəfəlik müavinətlər), kompensasiyalar və təzminatlar;

46-1.2.5. stasionar telefon xidmətlərinin və kommunal xərclərin ödənilməsi;

46-1.2.6. faizsiz pul vəsaitlərinin (vergi ödəyicisi olmayan şəxslər tərəfindən pul vəsaitlərinin verilməsi halları istisna olmaqla), digər ayırmaların ödənilməsi və qaytarılması;

46-1.2.7. dövlət satınalma müqaviləsi üzrə əldə olunan vəsaitin istifadəsi (xərclənməsi);

46-1.2.8. təhsil haqlarının ödənilməsi;

46-1.2.9. turagentlərə ödəmələr.

46-1.3. Bu Qaydaların 46-1.4-cü bəndinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmış vergi ödəyiciləri və vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) iki yüz min manatdan artıq olan ticarət və (və ya) ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri tərəfindən təqvim ayı ərzində ümumi məbləği otuz min manatdan, digər vergi ödəyiciləri tərəfindən isə təqvim ayı ərzində ümumi məbləği on beş min manatdan artıq olan hesablaşmalar üzrə ödənişlər yalnız nağdsız qaydada həyata keçirilməlidir.

46-1.4. Vergi ödəyiciləri tərəfindən vergi ödəyicisi olmayan fiziki şəxslərdən aşağıdakı mallar nağd qaydada satın alına bilər:

46-1.4.1. kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçılarından kənd təsərrüfatı məhsullarının qəbulu;

46-1.4.2. əlvan və qara metal qırıntılarının qəbulu;

46-1.4.3. utilizasiya və digər məqsədlər üçün kağız, şüşə və plastik məmulatların qəbulu;

46-1.4.4. utilizasiya məqsədləri üçün işlənmiş şinlərin qəbulu.

46-1.5. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicilərinin bank hesablarındakı pul vəsaitlərinin nağd qaydada verilməsi əməliyyatları üzrə yerli banklar, xarici bankın Azərbaycan Respublikasındakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru tərəfindən ödəmə mənbəyində verginin düzgün tutulması araşdırılmalıdır.

46.2. Yoxlama zamanı “Vergi ödəyicisinin qarşılıqlı əməliyyatları haqqında məlumat” (Əlavə 23) doldurulmalıdır.

 

47. Digər hüquq pozuntularının araşdırılması

 

47.1. Yoxlama zamanı qanunsuz sahibkarlıq, yəni qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alınmadan və ya lisenziya tələb olunduğu halda belə razılıq olmadan, həmçinin lisenziyalaşdırma şərtlərinin pozulması ilə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətinin olub-olmaması araşdırılmalıdır.

47.2. Qanunsuz sahibkarlıqla məşğul olma nəticəsində vətəndaşlara, təşkilatlara və ya dövlətə dəymiş ziyanın, habelə əldə edilmiş gəlirin (xərclər çıxılmaqla) məbləği müəyyən edilməlidir.

47.3. Vergi ödəyicisi tərəfindən alınmış kreditlərin və avans şəklində alınmış vəsaitlərin  təyinatı üzrə istifadə edilməsi məsələlərinə fikir verilməlidir.

47.4. Qanunvericiliyə müvafiq olaraq ödənilməli olan rüsumların, kommunal xərclərin, elektrik enerjisinin ödənilməsi qaydaları araşdırılmalı, zəruri hallarda aidiyyəti orqanlarla üzləşmə aparılmalıdır.

47.5. Əmanətlər, qiymətli kağızlar üzrə ödənilməli olan faizlərin və dividendlərin ödənilib-ödənilməməsi halları yoxlanılmalıdır.

47.6. Əraziyə baxış zamanı digər şəxsin əmtəə nişanlarından qanunsuz istifadə edilməsi halları araşdırılmalıdır.

47.7. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin ibtidai istintaq aparmaq səlahiyyəti Vergilər Nazirliyinə verilmiş maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətlər və cinayət xarakterli digər hüquq pozuntuları barədə hallar aşkar edilərsə, onların mahiyyəti açıqlanmaqla bu pozuntuları əks etdirən sənədlərin tam, dolğun və əhatəli olmasının təmin edilməsinə diqqət yetirilməlidir.

47.8. Səyyar vergi yoxlaması zamanı bu Qaydaların 47.7-ci bəndində qeyd edilən hallar aşkar edildikdə toplanmış materialların Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinə göndərilməsi barədə tədbirlər görülməlidir.

 

48. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi

 

48.1. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi Vergi Məcəlləsinin 39-cu maddəsinə müvafiq olaraq aparılır. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri vergi orqanlarının səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri tərəfindən müəyyən edilmiş formada “Səyyar vergi yoxlaması aktı” (Əlavə 24) ilə rəsmiləşdirilir.

48.2. Vergi yoxlaması aktında vergi ödəyicisinin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin göstəriciləri və nəticələri əks olunmalıdır.

48.3. Səyyar vergi yoxlaması aktı tərtib edilərkən yoxlama prosesində aşkar olunmuş vergi qanunvericiliyinin pozulması halları və yaxud vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarının olmaması göstərilməlidir.

48.4. Vergi qanunvericiliyinin pozulması faktları yoxlama aktında dəqiq, aydın, ardıcıllıqla, sübutlara istinad edilməklə əks etdirilməlidir.

48.5. Yoxlama zamanı vergi pozuntuları faktlarının təsdiq edilməsi üçün sübutlara aşağıdakılar aiddir:

48.5.1. ilkin sənədlər, hesabatlar, hesablamalar və qərarın çıxarılmasına əsas verən digər sənədlər;

48.5.2. vəzifəli şəxslərin (səlahiyyətli nümayəndələrinin), yoxlanılan vergi ödəyicisinin digər işçilərinin və fərdi sahibkarın yazılı formada verdikləri izahatları;

48.5.3. yoxlamaya cəlb edilmiş mütəxəssislərin, ekspertlərin rəyləri;

48.5.4. vergi qanunvericiliyinin pozulmasının bilavasitə obyekti olan sənədlər, mallar, digər əmlak və əmtəə-material ehtiyatları;

48.5.5. pozuntunun törədilməsində istifadə edilən sənədlər və eyniləşdirilmə vasitələri;

48.5.6. pozuntunun əlamətini özündə əks etdirən və ya bu pozuntunun aşkara çıxarılmasına, pozuntunu törətmiş şəxsin, həmçinin pozuntunun faktiki vəziyyətinin müəyyən edilməsinə xidmət edən digər sübutlar.

48.6. Sübut kimi əldə edilmiş əlaqəli məlumatlar (sifarişçi təşkilatlarla bağlanmış müqavilələr, onlara təqdim edilmiş invoyslar, bank çıxarışları və sair) akta əlavə edilməlidir.

48.7. Sübutlar böyük həcmdə olduqda və ya müəyyən səbəbdən onları akta əlavə etmək mümkün olmadıqda, bu halda yoxlayıcı bu predmetləri ətraflı xarakterizə etməklə, onların yerləşdiyi ünvanı göstərməklə arayış tərtib edir. Arayış vergi ödəyicisinin rəhbəri, fərdi sahibkar, onların baş mühasibi (olduğu halda) və yoxlayıcı tərəfindən imzalanmalı və akta əlavə olunmalıdır.

48.8. Akt 2 nüsxədə hazırlanır. Vergi orqanı tərəfindən vergi ödəyicisinin vergi cinayətləri və cinayət xarakterli digər hüquq pozuntuları hallarına yol verməsi aşkar edilərsə akt 3 nüsxədə hazırlanır.

48.9. Səyyar vergi yoxlaması aktı yoxlayıcılar və yoxlanılan vergi ödəyicisinin rəhbəri (səlahiyyətli nümayəndəsi) və ya fərdi sahibkar tərəfindən imzalanır.

48.10. Vergi yoxlaması aktının bir nüsxəsi vergi ödəyicisinə (onun səlahiyyətli nümayəndəsinə) verilmə tarixini təsdiq edən üsulla aktın tərtib edildiyi tarixdən sonra 5 gündən gec olmayaraq təqdim edilir.

48.11. Vergi ödəyicisi səyyar vergi yoxlaması aktının imzalanmasından imtina etdikdə, yoxlayıcı Vergilər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş 01.07.2016-ci il tarixli 1617040100936300 nömrəli “Vergi ödəyicisi tərəfindən imzalanmasından imtina edilmiş və vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb etmə haqqında qərar çıxarılmamış səyyar vergi yoxlaması aktları üzrə əlaqələndirmə fəaliyyətinin təşkili Qaydaları”n tələblərinə uyğun olaraq yoxlamanın nəticələrinin rəsmiləşdirilməsini təmin etməlidir.

48.12. Vergi ödəyicisi vergi yoxlaması aktı ilə və ya onun hər hansı bir hissəsi ilə razılaşmadıqda vergi yoxlaması aktının verilməsi günündən 30 gün müddətində vergi orqanına aktı imzalamamasının səbəblərini izah edə, yaxud akta və ya onun ayrı-ayrı hissələrinə öz etirazını yazılı surətdə bildirə bilər. Bu halda vergi ödəyicisinin yoxlama aktını imzalamamasını və ya etirazını ona öz yazılı izahatını (etirazını) təsdiq edən sənədlərin surətini əlavə edərək vergi orqanına təqdim etməyə hüququ vardır.

48.13. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi yoxlaması aktı üzrə yazılı izahatlar və ya etirazlar təqdim edildikdə, vergi yoxlamasının materiallarına vergi ödəyicisinin vəzifəli şəxslərinin və ya fərdi sahibkarın (onların nümayəndələrinin) iştirakı ilə baxılması məqsədilə baxılmanın yeri və vaxtı haqqında əvvəlcədən məlumat verilməlidir.

48.14. Vergi ödəyicisinin baxılmada iştirakından asılı olmayaraq “Səyyar vergi yoxlaması aktına baxılma haqqında Protokol” (Əlavə 25) tərtib edilməlidir.

48.15. Vergi ödəyicisi vergi yoxlaması aktı ilə və ya onun hər hansı bir hissəsi ilə razılaşmadıqda Protokolda müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

48.16. Protokolda vergi ödəyicisinin mövqeyi qısa göstərilməli və vergi ödəyicisinin iddiası olarsa, istinad edilmiş qanunvericiliyin müddəaları barədə qeyd aparılmalıdır. Vergi ödəyicisi öz mövqeyini yazılı formada təqdim edərsə, bu bölməyə bütün iradlar daxil edilməli və yaxud həmin iradlar icmallaşdırılaraq sübut kimi bütöv sənəd formasında Protokola daxil edilməlidir. Vergi ödəyicisinin mövqeyi konkret deyilsə, bu barədə müvafiq qeydlər edilməlidir.

48.17. Vergi ödəyicisinin yanlış və ya əsassız mövqeyinin səbəbi, eyni zamanda yoxlayıcının mövqeyinin düzgün olma səbəbləri izah edilməlidir. Yoxlayıcı öz mövqeyini əsaslandırmaq üçün Vergi Məcəlləsinin və digər qanunvericilik aktlarının müəyyən müddəalarının tətbiq edilmə səbəbini izah etməlidir.

48.18. Vergi orqanının mövqeyi qısa şəkildə bildirilməli, vergi ödəyicisi tərəfindən bildirilmiş mövqe şərh edilməli, bütün maddələr nəzərə alındıqdan sonra düzgün vergi öhdəliyi müəyyən edilməlidir.

48.19. İş ilə əlaqədar bütün faktların toplanmasına diqqət yetirilməli, vergi ödəyicisi tərəfindən yanlış və ya əsassız istinad edilmiş maddələr ona izah edilməlidir.

48.20. Bu Qaydaların 48.12-ci bəndində nəzərdə tutulan müddət bitdikdən sonra 15 gündən çox olmayan müddətdə vergi orqanının rəhbəri (müavini) vergi ödəyicisindən Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada götürülmüş, habelə vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş sənədlərə və vergi yoxlaması aktına, vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarına və onların aradan qaldırılması və müvafiq sanksiyaların (cərimələrin) tətbiq edilməsi məsələlərinə baxır.

48.21. Səyyar vergi yoxlamasının nəticələri üzrə aktın tərtibi müddəti Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş zəruri hallarda uzadıla bilər.

 

49. Səyyar vergi yoxlaması aktı

 

49.1. Səyyar vergi yoxlaması aktı giriş, ümumi müddəalar, əsas və nəticə hissələrindən ibarətdir.

49.2. Aktın giriş hissəsində aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:

49.2.1. vergi ödəyicisinin adı, vergi ödəyicisinin eyniləşdirilmə nömrəsi (VÖEN);

49.2.2. təsisçilər barədə məlumat;

49.2.3. yoxlamanın aparıldığı yer;

49.2.4. aktın tarixi;

49.2.5. vergi orqanının adı, yoxlama haqqında vergi orqanının qərarının nömrəsi və tarixi;

49.2.6. vergi yoxlamasının keçiriləcəyi müddət və tarix;

49.2.7. səyyar vergi yoxlamasının forması (növbəti və ya növbədənkənar).

49.3. Ümumi müddəalarda aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:

49.3.1. yoxlamanın başlandığı və başa çatdığı tarix;

49.3.2. yoxlanılan dövrdə vergi ödəyicisinin vəzifəli şəxsləri (rəhbər, baş mühasib və yaxud onların vəzifələrini icra edən şəxslər);

49.3.3. vergi ödəyicisinin hüquqi və faktiki ünvanı;

49.3.4. yoxlamanın başlanması və bitməsi tarixi ilə əlaqədar vergi ödəyicisinin Nəzarət kitabçasında qeydlər;

49.3.5. vergi ödəyicisinin adı, vergi ödəyicisi kimi uçota alındığı tarix, vergi orqanının adı, vergi ödəyicisinin eyniləşdirilmə nömrəsi (VÖEN);

49.3.6. vergi ödəyicisinin bank hesabları barədə məlumat;

49.3.7. vergi ödəyicisinin filialları, nümayəndəlikləri və digər təsərrüfat subyektləri barədə məlumat;

49.3.8. lisenziya verən orqanın adı, lisenziyalaşdırılmış fəaliyyət növü və ayrı-ayrı fəaliyyət növlərini həyata keçirməyə hüquq verən lisenziyanın olması barədə məlumat, lisenziyanın verilmə tarixi və qüvvədə olduğu müddət;

49.3.9. yoxlanılan dövrdə faktiki olaraq vergi ödəyicisinin fəaliyyət növü (növləri);

49.3.10. yoxlama zamanı aparılan işlər barədə məlumat (tələbnamənin təqdim olunması, vergi ödəyicisində inventarizasiya aparılması, vergi ödəyicisinin binasına (ərazisinə) baxışın keçirilməsi, sənədlərin və nümunə kimi əşyaların götürülməsi, ekspertizanın aparılması, mütəxəssisin dəvət olunması, tərcüməçinin dəvət edilməsi və onların yerinə yetirdiyi işlər, müşahidəçilərin dəvət edilməsi);

49.3.11. bundan əvvəl aparılan yoxlama, yoxlamada aşkar olunmuş qanun pozuntuları, onların aradan qaldırılması və əvvəlki yoxlama aktının icra vəziyyəti haqqında məlumat;

49.3.12. vergi ödəyicisinin mühasibat uçotunun forması və vergi uçotunun metodları;

49.3.13. Vergi ödəyicisinin proqram təminatı barədə məlumat.

49.4. Yoxlama zamanı aşkar edilmiş vergi hüquq pozuntularının sənədli təsdiqi və ya pozuntu hallarının olmaması barədə məlumatlar səyyar vergi yoxlaması aktının əsas hissəsində qeyd edilməlidir.

49.5. Səyyar vergi yoxlaması aktının əsas hissəsindəki materiallar aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:

49.5.1. aktda əks olunan faktlar, həyata keçirilmiş yoxlamanın nəticəsi tam və dəqiq olmalı, subyektivliyə yol verilməməlidir;

49.5.2. aktda əks olunmuş hər bir vergi hüquq pozuntusu faktlarla əsaslandırılmalı, vergi hüquq pozuntusunun növü, onun mahiyyəti, onun törədilməsi vəziyyəti və üsulları, vergi hüquq pozuntusuna aid edilən vergi dövrü dəqiq qeyd edilməlidir;

49.5.3. vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş vergi bəyannamələrində vergilərin hesablanması və ödənilməsi ilə bağlı göstəricilərlə, yoxlama zamanı faktiki müəyyən edilmiş göstəricilər arasındakı fərqin yaranma səbəbləri tam açıqlanmalıdır;

49.5.4. vergi ödəyicisi tərəfindən Vergi Məcəlləsinin və digər qanunvericilik aktlarının tələblərinin pozulması hallarına istinad edilməklə törədilmiş hüquq pozuntuları öz mahiyyətinə görə təsnifləşdirilməlidir;

49.5.5. mütəxəssislərin, ekspertlərin rəyləri, əlaqəli şəxslərin izahatları, həmçinin vergi nəzarəti həyata keçirilən zaman tərtib edilmiş izahat və protokollara əsasən aşkar edilmiş pozuntular tam açıqlanmalıdır;

49.5.6. yoxlama zamanı aşkar edilmiş hər bir vergi pozuntusu faktı dəqiq və hərtərəfli açıqlanmalıdır;

49.5.7. aktda pozuntuların aşkar olunmasına aid edilən bütün məlumatlar əks olunmalıdır;

49.5.8. aktda əks olunan ifadələr ikili məna kəsb etməməli, mürəkkəb cümlələrdən ibarət olmamalı və məlumatlar qısa, dəqiq, aydın və ardıcıl olmalıdır;

49.5.9. yoxlamanın nəticələrinə və predmetinə aid olmayan məlumatlar aktda əks etdirilməməlidir;

49.5.10. aktda ifadə olunan məlumatlar sistemli olmalı, yoxlama prosesində aşkar edilmiş pozuntular aktda bölmələr, bəndlər, vergi növləri üzrə vergi dövrlərinə uyğun törədilmiş hüquq pozuntularının xarakterindən asılı olaraq qruplaşdırılmalıdır;

49.5.11. aşkarlanmış pozuntu faktları qruplaşdırılaraq (siyahı, cədvəl və ya məlumat formasında) akta əlavə olunmalıdır;

49.5.12. əlavələrdə vergi qanunvericiliyinə əməl edilməməsinin hansı hesabat dövründə olması, qeyri-qanuni əməliyyat aparılmış gün, sənədin nömrəsi, əməliyyatın mahiyyəti, pozuntunun məbləği və pozulmuş qanunvericilik aktı qeyd edilməlidir;

49.5.13. əlavələr yoxlayıcılar və yoxlanılan vergi ödəyicisinin rəhbəri və ya fərdi sahibkar (onların səlahiyyətli nümayəndəsi) tərəfindən imzalanmalıdır;

49.5.14. hər bir verginin yoxlanıldığı dövr göstərilməklə ayrı-ayrı vergilərə və digər vergi hüquq pozuntularına dair sənədlərlə təsdiq olunmuş faktlar və ya belə faktın olmaması və bəyannamələrin Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən müddətdə verilməsi haqqında məlumatlar göstərilməlidir.

49.6. Aktın nəticə hissəsində aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:

49.6.1. Vergi yoxlaması nəticəsində azaldılmış verginin məbləği (hər bir vergi üzrə);

49.6.2. Vergi yoxlaması nəticəsində aşkarlanmış artıq hesablanmış verginin məbləği (hər bir vergi üzrə);

49.6.3. Təklif olunan maliyyə sanksiyaları barədə məlumat;

49.6.4. Vergi yoxlaması nəticəsində aşkarlanmış ödənilməmiş verginin məbləği (hər bir vergi üzrə);

49.6.5. Vergi və digər hüquq pozuntularına dair müəyyən edilmiş digər faktlar haqqında ümumiləşdirilmiş məlumat;

49.6.6. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə görə tərtib olunmuş Protokollar barədə məlumat;

49.6.7. Yoxlamanın nəticələrinə görə təkliflər.

 

50. Vergi yoxlamasının materiallarına baxılmanın nəticələri üzrə qərarın çıxarılması

 

50.1. Yoxlama materiallarına baxılması və müvafiq Qərar çıxarılması üçün nəzərdə tutulmuş müddət 10 gün müəyyən edilmişdir.

50.2. Akta və ona əlavə olunmuş materiallara baxılmasının nəticələri üzrə vergi orqanının rəhbəri (müavini) aşağıdakı qərarlardan birini qəbul edir:

50.2.1. “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında Qərar” (Əlavə 27);

50.2.2. “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsindən imtina olunması haqqında Qərar” (Əlavə 28);

50.2.3. “Əlavə vergi yoxlaması tədbirlərinin keçirilməsi haqqında Qərar” (Əlavə 29).

50.3. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən vergi qanunvericiliyinin pozulması halları aşkar edildikdə “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında Qərar” çıxarılır. 

50.4. “Vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə şəxsin məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında Qərar”da yol verilmiş pozuntunun səbəbləri şərh edilməli, göstərilən səbəbləri təsdiq edən sənədlər və digər məlumatlar qeyd olunmalı, məsuliyyətə cəlb edilən şəxsin özünü müdafiə etmək üçün gətirdiyi dəlillər və bu dəlillərin yoxlanılmasının nəticələri göstərilməlidir.

50.5. “Vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə şəxsin məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında Qərar”da Vergi Məcəlləsinin qanun pozuntusunu və müvafiq məsuliyyət tədbirlərini, habelə vergi ödəyicisinin şikayət vermə hüququnu nəzərdə tutan maddələri göstərilməklə müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

50.6. Səyyar vergi yoxlaması zamanı vergi ödəyicisi tərəfindən vergi qanunvericiliyinin pozulması halları aşkar edilmədikdə “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsindən imtina olunması haqqında Qərar” çıxarılır.           

50.7. “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsindən imtina olunması haqqında Qərar”da vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə vergi ödəyicisinin məsuliyyətə cəlb edilməsini istisna edən hallar göstərilir.

50.8. Vergi yoxlamasının materialları əsasında vergi ödəyicisinin vergi məsuliyyətinə cəlb olunması haqqında, yaxud cəlb olunmasından imtina edilməsi haqqında düzgün və əsaslandırılmış qərarın çıxarılmasını istisna edən səbəblər olduqda vergi orqanının rəhbəri (müavini) vergi nəzarətinə dair əlavə tədbirlərin keçirilməsi barədə qərar qəbul edir.

50.9. “Əlavə vergi yoxlaması tədbirlərinin keçirilməsi haqqında Qərar”da “Vergi ödəyicisinin vergi məsuliyyətinə cəlb edilməsi haqqında Qərar”da göstərilənlərlə analoji məlumatlar əks etdirilir.

50.10. “Əlavə vergi yoxlaması tədbirlərinin keçirilməsi haqqında Qərar”da vergi nəzarətinə dair əlavə tədbirlərin keçirilməsinin  zəruriliyini doğuran səbəblər şərh edilməli, vergi nəzarətinə dair konkret əlavə tədbirlərin təyin edilməsi və əlavə tədbirlərin keçirilmə müddəti öz əksini tapmalıdır.

50.11. “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsi haqqında Qərar” qəbul olunarsa, vergi ödəyicisinə “Vergi borclarının, faizlərin, maliyyə sanksiyalarının məbləğlərinin, inzibati cərimələrin ödənilməsi, habelə aşkar edilmiş pozuntuların aradan qaldırılması haqqında Tələbnamə” (Əlavə 30) göndərilir.

 

51. Vergi yoxlamasının həyata keçirilməsi üzrə hərəkətlərin  icraatı zamanı tərtib edilən digər sənədlər

 

51.0. Bu Qaydalarla nəzərdə tutulmuş hallarda vergi yoxlamasının keçirilməsi üzrə aşağıdakı digər sənədlər tətbiq edilir:

51.0.1. “Səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə Qərarın ləğv edilməsi haqqında Qərar” (Əlavə 31);

51.0.2. “Vergi yoxlaması keçirildikdə digər vergi ödəyicilərindən yoxlamanın predmetinə aid sənədlərin götürülməsi haqqında Qərar” (Əlavə 32);

51.0.3. “Vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə vergi orqanının Qərarının yuxarı vergi orqanı tərəfindən ləğvi haqqında Qərar” (Əlavə 33).

 

52. Səyyar vergi yoxlaması üzrə vergi orqanında şikayətə baxılma

 

52.1. Vergi ödəyicisinin vergi orqanının qərarlarından (aktlarından), vergi orqanının vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) şikayətinə yuxarı vergi orqanı və ya onun vəzifəli şəxsi tərəfindən həmin şikayət alındığı gündən 30 gün müddətində baxılır və şikayət vermiş şəxsə yazılı cavab verilir.

52.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanına (vəzifəli şəxsə) verilən şikayət (vergi ödəyicisinin şikayətinə baxılan müddət ərzində maliyyə sanksiyasını ödəməməsi halı istisna olmaqla) şikayət edilən qərarın (aktın) və ya hərəkətin icrasını dayandırmır. Şikayət edilən qərar (akt) və ya hərəkət Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olmadıqda şikayətə baxan vergi orqanı (vəzifəli şəxsi) onun icrasını tam və ya qismən dayandırır.

52.3. Vergi orqanlarının qərarları (aktları), onların vəzifəli şəxslərinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) barəsində məhkəməyə verilmiş şikayətlərə (iddia ərizələrinə) Azərbaycan Respublikasının İnzibati-Prosessual Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada baxılır.

 

53. Yekun müddəalar

 

Bu Qaydaların tələblərinin pozulmasına görə vergi orqanlarının vəzifəli şəxsləri qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada intizam məsuliyyət daşıyırlar.

 

 

* * *




Səhifəmizdə hər hansı səhv və ya qeyri-dəqiq məlumat gördükdə, həmin mətni seçib
Ctrl+Enter düymələrini sıxaraq bu barədə bizə məlumat verməyinizi xahiş edirik.

Mükafatlar və nailiyyətlər

Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi
2002 - 2017

* Diqqət! Elektron müraciətlərinizi (təklif, ərizə, şikayət) səhifəmizin "Onlayn müraciətlər" bölməsi vasitəsilə təqdim etməyiniz xahiş olunur.